Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yayın tarihindeki bilgilere göre hazırlanmıştır, mevzuat değişebilir ve hukuki görüş niteliği taşımaz.
Miras ne zaman açılır
Miras, mirasbırakanın ölümüyle açılır (TMK m.575). Mirasçılar, mirasbırakanın ölümüyle mirası bir bütün olarak kanun gereği kazanır (TMK m.599).
Bu kazanım, mirasbırakanın hak ve alacaklarının yanında borçlarını da kapsar. Mirasçılar, mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olur.
Yasal mirasçılar ve sıraları
Yasal mirasçılar, mirasbırakanla kan bağına göre gruplara ayrılır. Önceki grupta mirasçı varsa sonraki gruba miras geçmez.
Sağ kalan eş, birlikte bulunduğu gruba göre pay alır (TMK m.499). Mirasçı bırakmadan ölen kişinin mirası Devlete geçer (TMK m.501).
- İlk grup altsoydur. Çocuklar eşit paya sahiptir. Mirasbırakandan önce ölen çocuğun yerini kendi altsoyu alır (TMK m.495).
- İkinci grup ana ve babadır. Bunlar eşit paya sahiptir; önce ölen ana veya babanın yerini kendi altsoyu alır (TMK m.496).
- Üçüncü grup büyük ana ve büyük babalardır (TMK m.497).
- Evlilik dışında doğan ve soybağı tanıma ya da hâkim hükmüyle kurulan kişi, baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olur (TMK m.498).
Eşin miras payı
Sağ kalan eşin payı, birlikte bulunduğu gruba göre değişir. Altsoy ile birlikte mirasın dörtte biri, ana ve baba grubu ile birlikte yarısı, büyük ana ve büyük babalar ile birlikte dörtte üçü eşe düşer. Bu gruplardan hiçbiri yoksa mirasın tamamı eşe kalır (TMK m.499).
Ölüme bağlı tasarruflar, mirasçıların payını etkileyebilir. Vasiyetname ve miras sözleşmesi kendi şekil kurallarına tabidir.
Mirasçılık belgesi
Yasal mirasçı olduğunu göstermek isteyenlere, başvuru üzerine sulh mahkemesi veya noterlik tarafından mirasçılık sıfatını gösteren bir belge verilir (TMK m.598). Tapu ve banka gibi işlemlerde bu belge sıkça istenir.
Birden çok mirasçı varsa, mirasın geçmesiyle birlikte mirasçılar arasında bir paylaşmaya kadar sürecek ortaklık oluşur (TMK m.640).
Mirasın reddi
Miras, üç ay içinde reddedilebilir (TMK m.606). Yasal mirasçılar için bu süre, mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihte başlar. Atanmış mirasçılar için süre, tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihte başlar.
Ret beyanı, sulh mahkemesine sözlü veya yazılı olarak yapılır. Ret kayıtsız ve şartsız olmalıdır (TMK m.609). Yasal süre içinde reddedilmeyen miras, kayıtsız şartsız kazanılmış olur (TMK m.610).
Mirasçı olarak tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi dışında işler yapan veya tereke mallarını gizleyen kişi, mirası reddedemez (TMK m.610). Yasal mirasçılardan biri mirası reddederse payı, mirasın açıldığı sırada kendisi hayatta bulunmamış gibi hak sahiplerine geçer (TMK m.611).
Ölüme bağlı tasarruflar
Mirasbırakan, kanundaki sınırlar içinde mirasın dağılımını vasiyetname veya miras sözleşmesiyle düzenleyebilir. Vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip olmak ve onbeş yaşını doldurmuş bulunmak gerekir (TMK m.502). Miras sözleşmesi yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve ergin olmak, kısıtlı bulunmamak gerekir (TMK m.503).
Mirasçılar tapuda kayıtlı taşınmazlar bakımından da mirası kanun gereği kazanır. Ancak malikin tasarruf işlemleri yapabilmesi, mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olmasına bağlıdır (TMK m.705).
Ret hakkının geçişi ve terekenin yazımı
Mirası reddetmeden ölen mirasçının ret hakkı kendi mirasçılarına geçer. Bu mirasçılar için ret süresi, mirasın kendi mirasbırakanlarına geçtiğini öğrendikleri tarihte başlar (TMK m.608).
Koruma önlemi olarak terekenin yazımı yapılmışsa ret süresi, yasal ve atanmış mirasçılar için yazım işleminin sona erdiğinin sulh hâkimi tarafından kendilerine bildirilmesiyle başlar (TMK m.607).
Vasiyetle atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı ise, ölüme bağlı tasarrufa kendilerine bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmedikçe sulh mahkemesinden bu sıfatı gösteren bir belge alabilir (TMK m.598).
Sonuç
Mevzuat zaman içinde değişebilir. Güncel metin için resmî kaynaklara bakılmalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; belirli bir dosya için görüş içermez.
Aydın'da yargı yeri
Mirasçılık belgesi noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınır; miras taksimi ve ortaklığın giderilmesi davaları taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinde görülür. Tapu işlemleri taşınmazın bağlı olduğu tapu müdürlüğünde yapılır. Aydın Adliyesi, Efeler'de Köprülü-Veysi Paşa Mahallesi'ndeki Adalet Sarayı'nda hizmet verir; Nazilli ve Söke adliyeleri ile bunlara bağlı ilçe adliyeleri için ilçe–adliye tablosu Aydın'da yargı sayfasındadır.