Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yayın tarihindeki bilgilere göre hazırlanmıştır, mevzuat değişebilir ve hukuki görüş niteliği taşımaz.
Teminat tutarı neyi ifade eder
Zorunlu mali sorumluluk sigortası, araç işleteninin kazadan doğan hukuki sorumluluğunu karşılamak üzere yaptırılan sigortadır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 91. maddesi, işletenlerin 85. maddenin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmalarını zorunlu kılar.
Teminat tutarı, sigortacının bu sigorta kapsamında ödemekle yükümlü olduğu üst sınırdır. 97. maddede zarar görenin sigortacıya başvurusundan söz edilirken de “zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde” ifadesi kullanılır. Yani sigortacının sorumluluğu, sigorta sözleşmesinde ve düzenlemelerde yer alan teminat tutarlarıyla çerçevelenir.
Tutarları kim belirler, nereden öğrenilir
Kanunun 93. maddesi, zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarının, teminat tutarlarının ile tarife ve talimatların Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlıkça tespit edileceğini ve Resmî Gazetede yayımlanacağını belirtir. Teminat tutarları bu çerçevede ilan edilir ve düzenleme yapıldıkça güncellenebilir.
Tutarlar değişebildiği için bu yazıda rakam verilmemiştir. Yürürlükteki teminat tutarı resmî kaynaklardan, yani Resmî Gazeteden, sigortacılık düzenleyici kurumunun duyurularından ve poliçenin kendisinden öğrenilir. Başlıktaki yıl bilgisi, tutarların dönemsel olarak güncellenebildiğini hatırlatmak içindir; kesin rakam için ilgili dönemin resmî duyurusuna bakılmalıdır.
Limiti aşan zararlar ve birden çok zarar gören
Zarar, teminat tutarını aşarsa sigortacının ödeme yükümlülüğü teminat tutarıyla sınırlı kalır. Aşan kısım için talebin kime yöneltilebileceği kanundaki sorumluluk hükümlerine göre belirlenir; 85. madde araç işleteninin sorumluluğunu, 88. madde ise birden fazla kişinin tazminatla yükümlü olması durumundaki müteselsil sorumluluğu düzenler.
96. madde zarar görenlerin çokluğuna ilişkin bir kural içerir: zarar görenlerin tazminat alacakları sigorta sözleşmesinde öngörülen sigorta tutarından fazla ise her birinin sigortacıya karşı yöneltebileceği talep, sigorta tutarının tazminat alacakları toplamına olan oranına göre azaltılır. Başka tazminat taleplerinin bulunduğunu bilmeksizin zarar görenlerden birine fazla ödeme yapan iyiniyetli sigortacı, yaptığı ödeme çerçevesinde diğer zarar görenlere karşı da borcundan kurtulmuş sayılır.
Teminat kapsamı dışında kalan talepler
Teminat tutarı yeterli olsa bile her zarar kalemi bu sigortadan karşılanmaz. Kanunun 92. maddesi kapsam dışı kalan hususları sayar. Bunlar arasında manevi tazminata ilişkin talepler, motorlu araçta taşınan eşyanın uğrayacağı zararlar, hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat talepleri ve sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan talepler bulunur.
Maddenin sonraki bentleri ayrıca gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararları ve hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı tazminatı taleplerini kapsam dışında bırakır. Dolayısıyla teminat tutarının büyüklüğü kadar, talebin hangi kalem altında yer aldığı da önemlidir.
- Manevi tazminata ilişkin talepler.
- Motorlu araçta taşınan eşyanın uğrayacağı zararlar.
- Hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat talepleri.
- Gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararlar.
Sigorta yaptırmamış araçlar ve yabancı plakalı taşıtlar
91. maddeye göre geçerli teminat tutarları üzerinden zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araçlar trafikten men edilir. Yabancı plakalı taşıtların Türkiye’de geçerli sigortaları yoksa bunlar için zorunlu mali sorumluluk sigortası Türkiye sınırlarına girişleri sırasında yapılır.
Sigortasız bir aracın neden olduğu bedensel zararlar bakımından 5684 sayılı Sigortacılık Kanununun 14. maddesi Güvence Hesabına başvurulabileceğini ve bu karşılamanın geçerli teminat miktarlarına kadar yapılacağını düzenler. Konu ayrı bir yazıda ele alınmıştır.
Aydın'da başvuru yeri
Sigorta uyuşmazlıklarında önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılır; ardından Sigorta Tahkim Komisyonu (çevrim içi) veya yetkili mahkemeler gündeme gelir. Kaza tutanağı şehir içinde kolluk, kırsalda jandarma tarafından düzenlenir. Aydın Adliyesi, Efeler'de Köprülü-Veysi Paşa Mahallesi'ndeki Adalet Sarayı'nda hizmet verir; Nazilli ve Söke adliyeleri ile bunlara bağlı ilçe adliyeleri için ilçe–adliye tablosu Aydın'da yargı sayfasındadır.