Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yayın tarihindeki bilgilere göre hazırlanmıştır, mevzuat değişebilir ve hukuki görüş niteliği taşımaz.
Ticari elektronik ileti nedir
Ticari elektronik ileti; kısa mesaj, elektronik posta, telefon araması gibi vasıtalarla elektronik ortamda gönderilen ve ticari amaçlarla mal veya hizmetlerin tanıtılması ya da pazarlanması gibi amaçlar taşıyan iletileri ifade eder. Bu alanın temel düzenlemesi 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanundur; uygulama ayrıntıları ilgili yönetmelikte yer alır.
Bu yazıda 6563 sayılı Kanun ve yönetmelik bakımından madde numarası ve süre verilmemektedir. Madde ve süre bilgileri için Mevzuat Bilgi Sistemindeki güncel metne bakılmalıdır.
Önceden izin ilkesi
Kanun, ticari elektronik iletilerin kural olarak alıcıların önceden onayı alınarak gönderilmesini öngörür. Bu onay, alıcının bu tür iletileri almayı kabul ettiğine ilişkin açık bir irade beyanı olmalıdır.
Belirli istisnai hâller bakımından kanun ve yönetmelik ayrı kurallar içerebilir. Hangi gönderimin izin kapsamında olduğu ve hangisinin istisnaya girdiği, güncel mevzuat metnine ve gönderimin niteliğine göre belirlenir.
Ret hakkı
Alıcı, ticari elektronik iletileri almayı her zaman reddetme hakkına sahiptir. Hizmet sağlayıcı, alıcının bu hakkını kullanabilmesi için iletide ya da iletiyle birlikte kolay kullanılabilir bir ret imkânı sunmakla yükümlüdür; ret talebi yerine getirilmeden aynı alıcıya ticari ileti göndermeye devam edilemez.
Ret bildiriminin yapılabilmesi için gönderenin kimliğine ve iletişim bilgilerine kolayca ulaşılabilmesi önem taşır. Bu yazıda 6563 sayılı Kanun ve yönetmelik hükümleri resmî metinle karşılaştırılmamıştır; ret hakkının kapsamı ve usulü için güncel mevzuat metnine bakılmalıdır.
İleti Yönetim Sistemi
Ticari elektronik ileti onaylarının ve ret taleplerinin kaydı, İleti Yönetim Sistemi (İYS) üzerinden yönetilir. Hizmet sağlayıcılar, aldıkları onayları sisteme kaydeder; alıcılar da sistem üzerinden dilediği zaman onaylarını geri alabilir veya yeni onay verebilir. Sistemin işleyişine ve kayıt süreçlerine ilişkin ayrıntılar ilgili düzenlemelerde yer alır.
Hizmet sağlayıcının onay kaydını ispat yükümlülüğü, ihtilaf hâlinde önem kazanır; bu nedenle onayın alındığı tarih, yöntem ve kapsamı kayıt altında tutulur.
Kişisel verilerin korunması ile ilişkisi
Ticari ileti göndermek için alıcının telefon numarası veya e-posta adresi gibi kişisel verilerinin işlenmesi, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununun kapsamına girer. Kanunun 10. maddesi uyarınca veri sorumlusu kişisel verilerin elde edilmesi sırasında ilgili kişiyi bilgilendirmekle yükümlüdür. 5. madde kişisel verilerin kural olarak açık rıza olmaksızın işlenemeyeceğini belirtir ve açık rıza aranmayan hâlleri sayar.
7. madde, işlenmesini gerektiren sebepler ortadan kalktığında kişisel verilerin resen veya ilgili kişinin talebi üzerine silinmesini, yok edilmesini veya anonim hâle getirilmesini düzenler; 11. madde ilgili kişinin düzeltme ve silme talep etme haklarını sayar. Bir kişinin ticari ileti almayı reddetmesi ile kişisel verilerinin silinmesini talep etmesi ayrı hukuki taleplerdir.
Şikâyet ve yaptırımlar
İzinsiz ticari elektronik ileti aldığını düşünen alıcı, öncelikle gönderene ret bildiriminde bulunabilir. Ret bildirimine rağmen gönderim sürüyorsa veya izin bulunmadan ileti gönderilmişse alıcı, yetkili idari makama şikâyette bulunabilir. Şikâyetlerin hangi kanallarla ve hangi süre içinde yapılacağı yönetmelikte ve yetkili makamın duyurularında belirtilmektedir.
Kanun, izin ve ret hakkına ilişkin yükümlülüklere aykırılık hâlinde idari para cezası öngörür. Tutarlar her yıl güncellenebildiği için bu yazıda yer almamaktadır; güncel miktarlar için yıllık tebliğlere ve Resmî Gazete’ye bakılmalıdır.
Ayrıca ileti içeriği veya gönderim biçimi, olayın özelliğine göre başka kanunlar bakımından da değerlendirilebilir. Bu yazı genel bilgi niteliğindedir; somut bir gönderimin hukuka uygunluğu, onay kayıtları ve iletinin içeriği birlikte incelenerek belirlenir.
Başvuru yeri
Bilişim ve kişisel veri konularındaki başvuruların çoğu çevrim içi yapılır; yerel bir şube yoktur. Suç duyurusu için adliyelerdeki Cumhuriyet Başsavcılıkları, hukuk yolu için genel yetki kurallarına göre belirlenen mahkemeler görevlidir. Aydın Adliyesi, Efeler'de Köprülü-Veysi Paşa Mahallesi'ndeki Adalet Sarayı'nda hizmet verir; Nazilli ve Söke adliyeleri ile bunlara bağlı ilçe adliyeleri için ilçe–adliye tablosu Aydın'da yargı sayfasındadır.