Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yayın tarihindeki bilgilere göre hazırlanmıştır, mevzuat değişebilir ve hukuki görüş niteliği taşımaz.
Güvence Hesabı nedir
5684 sayılı Sigortacılık Kanununun 14. maddesine göre 13. maddede düzenlenen zorunlu sigortalar ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ile ihdas edilen zorunlu sorumluluk sigortalarına ilişkin olarak belirli koşulların oluşması hâlinde ortaya çıkan zararların, bu sigortalarla saptanan geçerli teminat miktarlarına kadar karşılanması amacıyla Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği nezdinde Güvence Hesabı oluşturulur.
Hesap, bir sigorta şirketi değildir; Sigortacılık Kanunu uyarınca Birlik nezdinde oluşturulan bir hesaptır. Hesabın gelirleri, zorunlu sigortalar için tahsil edilen primlerin belirli bir oranında sigorta şirketlerince ödenen katılma payları ile sigorta ettirenlerden tahsil edilen katılma paylarından oluşur.
Hangi durumlarda Hesaba başvurulabilir
Kanunun 14. maddesinin ikinci fıkrası, Hesaba başvurulabilecek durumları sayar. Bunlar, tespit edilemeyen sigortalı, sigortasız araç, sigorta şirketinin mali bünye zayıflığı, çalıntı veya gasp edilmiş araç ve Yeşil Kart uygulamaları olmak üzere gruplandırılabilir.
Maddede sayılan her durumda karşılanacak zarar türü ayrı ayrı belirlenmiştir; örneğin bazı durumlar yalnızca bedensel zararları kapsar. Cumhurbaşkanı gerekli gördüğü hâllerde eşyaya gelecek zararların kısmen veya tamamen Hesaptan karşılanmasına karar vermeye yetkilidir.
- Sigortalının tespit edilememesi durumunda kişiye gelen bedensel zararlar.
- Rizikonun meydana geldiği tarihte geçerli olan teminat tutarları dâhilinde sigortasını yaptırmamış olanların neden olduğu bedensel zararlar.
- Sigorta şirketinin mali bünye zayıflığı nedeniyle ruhsatlarının sürekli olarak bütün branşlarda iptal edilmesi veya iflası hâlinde ödemekle yükümlü olduğu maddi ve bedensel zararlar.
- Çalınmış veya gasp edilmiş bir aracın karıştığı kazada, Karayolları Trafik Kanunu uyarınca işletenin sorumlu tutulmadığı hâllerde kişiye gelen bedensel zararlar.
- Yeşil Kart Sigortası uygulamaları için faaliyet gösteren Türkiye Motorlu Taşıt Bürosunca yapılacak ödemeler.
Kaçan, sigortasız ve çalıntı araçlar
Kazaya karışan araç olay yerinden kaçmış ve sigortalısı tespit edilememişse, kişiye gelen bedensel zararlar için Hesaba başvuru yolu açıktır. Aracın sigortasız olduğu anlaşılırsa da bedensel zararlar bakımından aynı yol söz konusudur. Maddi hasarın hangi hâllerde kapsama girdiği ise maddede sayılan durumlarla sınırlıdır.
2918 sayılı Kanunun 91. maddesi geçerli teminat tutarları üzerinden zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araçların trafikten men edileceğini belirtir. 107. madde bir motorlu aracı çalan veya gasbeden kimsenin işleten gibi sorumlu tutulacağını; işletenin, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerden birinin aracın çalınmasında veya gasbedilmesinde kusurlu olmadığını ispat ederse sorumlu tutulamayacağını düzenler. İşletenin sorumlu tutulmadığı bu hâlde bedensel zararlar için Güvence Hesabı gündeme gelir.
Başvuru, belgeler ve uyuşmazlık yolu
Hesabın kuruluşuna, işleyişine, Hesaptan yapılacak ödemelere ve rücuya ilişkin esaslar Kanunun 14. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca yönetmelikle düzenlenir. Başvurunun hangi belgelerle, nereye ve hangi sürede yapılacağı bu yönetmelikte ve Hesabı işleten kuruluşun duyurularında yer aldığından, güncel usul resmî kaynaklardan öğrenilmelidir.
Sigortacılık Kanununun 30. maddesi, Hesaptan faydalanacak kişiler ile Hesap arasında doğan uyuşmazlıkların çözümü için Sigorta Tahkim Komisyonunun kurulduğunu belirtir. Dolayısıyla Hesabın talebi karşılamaması durumunda komisyona başvuru yolu açıktır; komisyona ilişkin işleyiş ve sınırlar kanundaki hükümlere tabidir.
Genel olarak bedensel zararlarda tedavi giderleri ayrıca 2918 sayılı Kanunun 98. maddesi uyarınca Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanır. Bu madde Güvence Hesabının katkılarını da düzenler.
Zamanaşımı ve rücu
Zarar görenin tazminat talepleri bakımından 2918 sayılı Kanunun 109. maddesindeki iki yıl ve on yıllık süreler ile cezayı gerektiren fiillerde daha uzun ceza zamanaşımı kuralı geçerlidir. Hesaba başvuru için ayrıca bir süre öngörülüp öngörülmediği Hesaba ilişkin yönetmelikten kontrol edilmelidir.
Hesap, ödeme yaptıktan sonra sorumlu olan kişilere rücu edebilir. Bu rücunun esasları 14. maddenin yedinci fıkrasına göre yönetmelikle belirlenir.
Aydın'da başvuru yeri
Sigorta uyuşmazlıklarında önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılır; ardından Sigorta Tahkim Komisyonu (çevrim içi) veya yetkili mahkemeler gündeme gelir. Kaza tutanağı şehir içinde kolluk, kırsalda jandarma tarafından düzenlenir. Aydın Adliyesi, Efeler'de Köprülü-Veysi Paşa Mahallesi'ndeki Adalet Sarayı'nda hizmet verir; Nazilli ve Söke adliyeleri ile bunlara bağlı ilçe adliyeleri için ilçe–adliye tablosu Aydın'da yargı sayfasındadır.