Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yayın tarihindeki bilgilere göre hazırlanmıştır, mevzuat değişebilir ve hukuki görüş niteliği taşımaz.
Düzenleyen kanun
Jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sular, 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu kapsamında düzenlenmektedir. Ruhsat türleri, başvuru şartları, süreler ve yükümlülükler için kanunun ve ilgili yönetmeliğin güncel metni esas alınmalıdır.
Bu çalışmada 5686 sayılı Kanun’un metni karşılaştırma için erişilebilir olmadığından madde numaraları, süreler ve ruhsat türleri hakkında ayrıntı verilmemektedir. Ruhsat işlemleri bakımından yetkili kurum ve başvuru belgeleri için kanunun ve ilgili yönetmeliğin güncel metni esas alınmalıdır.
Ruhsat dışında aranan izinler
Jeotermal faaliyetler için ruhsat tek başına yeterli değildir. 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 10. maddesine göre çevre sorunlarına yol açabilecek faaliyetleri planlayanlar ÇED Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdür ve olumlu karar alınmadıkça onay, izin ve ruhsat verilemez, yatırıma başlanamaz.
Bir jeotermal projesinin ÇED’ye tabi olup olmadığı, ÇED Yönetmeliği’nin ekleri ve projenin özelliklerine göre belirlenir. Yönetmelik hükümleri değişebildiğinden güncel metin ayrıca kontrol edilmelidir.
Faaliyetin çevre mevzuatına uygunluğu
Çevre Kanunu’nun 15. maddesine göre ÇED incelemesi yapılmaksızın başlanan faaliyetler Bakanlıkça, proje tanıtım dosyası hazırlanmaksızın başlanan faaliyetler ise mahallin en büyük mülki amiri tarafından süre verilmeksizin durdurulur.
Kanunun 8. maddesi ayrıca her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde, yönetmeliklerde belirlenen standartlara aykırı olarak alıcı ortama vermeyi, depolamayı ve taşımayı yasaklar. Jeotermal faaliyetin atık ve atıksu yönetimi bu hükümler çerçevesinde de değerlendirilir.
İşlemlere karşı dava yolu
Ruhsat verilmesi, ÇED kararı gibi işlemler idari işlemdir. Bunlara karşı menfaati ihlal edilenler idari yargıda iptal davası açabilir. Özel kanunda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gündür.
2577 sayılı Kanun’un 46. maddesi, maden, taşocakları, orman, jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sular ile ilgili mevzuatın uygulanmasına ilişkin işlemlere karşı açılan davalarda bölge idare mahkemesi kararlarının Danıştay’da temyiz edilebileceğini sayar. Maddenin güncel metni ve kararın tebliğ tarihi temyiz bakımından ayrıca incelenmelidir.
Aydın'da yargı yeri
Çevre ve imar işlemlerine karşı iptal davaları idare mahkemesinde açılır. Aydın'da idare mahkemeleri bulunur ve istinaf başvuruları İzmir Bölge İdare Mahkemesi'ne yapılır. ÇED duyuruları ve halkın katılımı toplantıları Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce yürütülür.