Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yayın tarihindeki bilgilere göre hazırlanmıştır, mevzuat değişebilir ve hukuki görüş niteliği taşımaz.
İklim Kanunu hakkında genel bilgi
Çevre Kanunu’nun dipnotlarına göre 2 Temmuz 2025 tarihli 7552 sayılı Kanun, Çevre Kanunu’nun 12. maddesine İklim Değişikliği Başkanlığını eklemiş ve 20. maddedeki bir bendi mülga etmiştir; Kanunun değişiklik tablosuna göre bu değişiklikler 9 Temmuz 2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
7552 sayılı Kanun’un kendi madde numaraları, süreleri, emisyon ticaret sistemine ve sera gazı izinlerine ilişkin hükümleri ile yaptırımları bu çalışmada resmî kanun metniyle karşılaştırılamamıştır. Bu nedenle ilgili tesislere ilişkin yükümlülükler için Resmî Gazete’deki kanun metni ve kanuna dayanılarak çıkarılan ikincil düzenlemeler esas alınmalıdır.
Çevre Kanunu'nda iklim ve karbon ticareti
İklim Kanunu’ndan önce de 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 3. maddesinin (h) bendi, çevrenin korunması ve iklim değişikliği ile mücadele için uyulması zorunlu standartlar ile vergi, harç, katılma payı, geri kazanım katılım payı, depozito uygulaması, emisyon ücreti, kirletme bedeli ve sera gazı emisyonlarının takibine yönelik karbon ticareti gibi piyasaya dayalı mekanizmaların ve ekonomik araçların kullanılacağını belirtmiştir.
Aynı bentte, bu uygulamalara ilişkin usul ve esasların Bakanlıkça belirleneceği ifade edilir. Dolayısıyla karbon ticareti, Türk çevre mevzuatında bir ekonomik araç olarak kanun düzeyinde daha önce de anılmıştır.
Denetim ve idari yapı
Çevre Kanunu’nun 12. maddesi, kanun hükümlerine uyulup uyulmadığını denetleme yetkisinin 9. maddenin birinci fıkrasının (a), (e) ve (f) bentleri bakımından Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğüne, diğer hükümler bakımından Bakanlığa ait olduğunu, gerektiğinde bu yetkinin Bakanlıkça İklim Değişikliği Başkanlığı dâhil belirli kurum ve mercilere devredilebileceğini düzenler.
İlgililer çevre kirliliğine neden olabilecek faaliyetleriyle ilgili olarak kullandıkları hammadde, yakıt, çıkardıkları ürün ve atıklar ile üretim şemalarını, izleme sistemlerini ve kirlilik raporlarını talep edilmesi hâlinde yetkili birime vermekle yükümlüdür.
Bir tesis açısından neye bakılmalı
Bir tesisin emisyon ticaret sistemi veya sera gazı izni kapsamına girip girmediği, tesisin faaliyet türüne ve ilgili ikincil düzenlemelerde belirlenen ölçütlere bağlıdır. Bu ölçütler bu yazıda verilmemektedir.
Genel olarak yükümlülüklerin kapsamını anlamak için iki kaynak birlikte okunmalıdır: 7552 sayılı Kanun’un güncel metni ve kanuna dayanılarak çıkarılan yönetmelikler. Tutarlar ve süreler için yalnızca resmî kaynağa başvurulmalıdır.
Aydın'da yargı yeri
Çevre ve imar işlemlerine karşı iptal davaları idare mahkemesinde açılır. Aydın'da idare mahkemeleri bulunur ve istinaf başvuruları İzmir Bölge İdare Mahkemesi'ne yapılır. ÇED duyuruları ve halkın katılımı toplantıları Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce yürütülür.