Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yayın tarihindeki bilgilere göre hazırlanmıştır, mevzuat değişebilir ve hukuki görüş niteliği taşımaz.
Deepfake ve yapay zekâ içeriği
Deepfake, yapay zekâ teknikleriyle bir kişinin yüzünün, sesinin veya hareketlerinin gerçekte yapılmamış bir eylemi yapıyormuş gibi taklit edilmesiyle üretilen sahte görüntü, ses ve video içeriklerini ifade eder. Aynı teknolojiyle sahte metinler, yazışmalar ve kimlik belgeleri de üretilebilmektedir.
Türk Ceza Kanununda, 5651 sayılı Kanunda ve 6698 sayılı Kanunda yapay zekâ ile üretilen içeriğe özgü bir tanım veya suç tipi yer almamaktadır. Bu nedenle sahte içerik üretimi ve yayılması, içeriğin niteliğine göre mevcut genel hükümler çerçevesinde değerlendirilir. Mevzuatta ileride yapılabilecek değişiklikler Resmî Gazete’den izlenmelidir.
Özel hayatın gizliliği ve kişisel veriler
Türk Ceza Kanununun 134. maddesi, kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden kimse için hapis cezası öngörür; gizliliğin görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle ihlal edilmesi hâlinde ceza artırılır. Maddenin ikinci fıkrası, kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa etmeyi ayrıca cezalandırır. Sahte bir içeriğin bir kişinin gerçek görüntü veya sesinden yararlanılarak üretilmesi hâlinde bu hükümlerin uygulanıp uygulanmayacağı, olayın somut özelliklerine göre değerlendirilir.
135. madde hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydetmeyi, 136. madde ise kişisel verileri hukuka aykırı olarak başkasına vermeyi, yaymayı veya ele geçirmeyi suç olarak düzenler. Bir kişinin yüz veya ses verisi kimliği belirli ya da belirlenebilir kişiye ilişkin olduğu için 6698 sayılı Kanun kapsamında kişisel veri niteliği taşıyabilir; biyometrik veriler ise Kanunun 6. maddesinde özel nitelikli kişisel veri olarak sayılmıştır.
Hakaret ve iftira
Sahte içerik bir kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edecek biçimde kullanılıyorsa Türk Ceza Kanununun 125. maddesindeki hakaret suçu gündeme gelebilir. Madde, bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etmeyi ya da sövmek suretiyle saldırmayı cezalandırır; hakaretin alenen işlenmesi hâlinde ceza artırılır.
267. madde ise işlemediğini bildiği hâlde bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat ederek hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını sağlamak amacıyla ihbar veya şikâyette bulunmayı veya basın ve yayın yoluyla isnatta bulunmayı iftira olarak düzenler; fiilin maddi eser ve delillerini uydurarak iftirada bulunulması hâlinde ceza artırılır. Sahte delil üretilmesi bu bağlamda önem taşıyabilir.
Hakaret suçunun soruşturulması şikâyete bağlı olduğunda, 73. maddeye göre şikâyet süresi fiili ve failin kim olduğunu öğrenmeden itibaren altı aydır; hakaret suçu bakımından ayrıca fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yıllık üst sınır vardır.
Dolandırıcılık ve bilişim yoluyla işlenen fiiller
Yapay zekâ ile üretilmiş ses veya görüntülerin bir kişiyi aldatarak malvarlığı yararı sağlamak için kullanılması hâlinde Türk Ceza Kanununun 158. maddesi gündeme gelebilir. Madde, dolandırıcılığın bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesini ve failin kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtmasını nitelikli hâl olarak düzenler.
Başkasına ait bir bilişim sistemine hukuka aykırı giriş (243. madde) veya sistemdeki verilerin bozulması, değiştirilmesi (244. madde) gibi fiillerle birleşen olaylarda bu hükümler de değerlendirilebilir. Hangi suç tipinin oluştuğu, her olayda savcılık ve mahkemece belirlenir.
Dezenformasyon bakımından ayrım
Türk Ceza Kanununun 217/A maddesi, sırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak saikiyle, ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlığı ile ilgili gerçeğe aykırı bir bilgiyi kamu barışını bozmaya elverişli şekilde alenen yaymayı cezalandırır. Yapay zekâ ile üretilmiş sahte içerik bu nitelikleri taşıyorsa madde kapsamında değerlendirilebilir; ancak her sahte içerik bu maddeye girmez.
Hükmün koşulları dar tutulmuştur ve her somut olayda tek tek incelenir. Sahte içeriğin yalnızca belirli bir kişiyi hedef alması hâlinde hakaret, iftira veya özel hayatın gizliliği hükümleri öne çıkar.
Hukuk yolları, içerik kaldırma ve sorumluluk
Türk Medeni Kanununun 24. ve 25. maddeleri, kişilik hakkına hukuka aykırı saldırıda bulunulması hâlinde hâkimden korunma, saldırının önlenmesi, sona erdirilmesi veya hukuka aykırılığının tespiti ile maddi ve manevi tazminat isteme imkânı tanır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 49. ve 58. maddeleri tazminat sorumluluğunun dayanağını oluşturur. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 389. maddesi ise ihtiyati tedbir kararı verilmesine ilişkindir.
İnternet ortamındaki içeriğin kaldırılması bakımından 5651 sayılı Kanunun 9/A maddesi, özel hayatın gizliliğinin ihlal edildiğini ileri süren kişilere Siber Güvenlik Başkanlığına doğrudan başvuru imkânı tanır; başvuruda yayının tam adresi ve ihlale ilişkin açıklama yer alır, talep yirmi dört saat içinde hâkimin kararına sunulur. Kişisel veri niteliğindeki verilerin silinmesi için ayrıca 6698 sayılı Kanunun 7. ve 11. maddeleri ile Kuruma şikâyet yolu söz konusu olabilir.
Sahte içeriği üreten kişi, içeriği yayan kişi ve içeriği barındıran platform bakımından sorumluluk farklı hükümlere tabidir. 5651 sayılı Kanun içerik, yer ve erişim sağlayıcıların sorumluluklarını ayrı ayrı düzenler. Sosyal ağ sağlayıcı bakımından ise hukuka aykırılığı hâkim veya mahkeme kararıyla tespit edilen içeriğin bildirilmesine rağmen yirmi dört saat içinde çıkarılmaması durumunda tazminat sorumluluğu ek 4. maddede ayrıca düzenlenmiştir.
Yapay zekâ içeriğinde hukuki sorumluluğun paylaşımı konusunda mevzuat ve yargı uygulaması gelişmektedir. Bu yazı genel bilgi niteliğindedir; somut bir olayda hangi hükmün uygulanacağı olayın ayrıntılarına göre belirlenir.
Başvuru yeri
Bilişim ve kişisel veri konularındaki başvuruların çoğu çevrim içi yapılır; yerel bir şube yoktur. Suç duyurusu için adliyelerdeki Cumhuriyet Başsavcılıkları, hukuk yolu için genel yetki kurallarına göre belirlenen mahkemeler görevlidir. Aydın Adliyesi, Efeler'de Köprülü-Veysi Paşa Mahallesi'ndeki Adalet Sarayı'nda hizmet verir; Nazilli ve Söke adliyeleri ile bunlara bağlı ilçe adliyeleri için ilçe–adliye tablosu Aydın'da yargı sayfasındadır.