Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yayın tarihindeki bilgilere göre hazırlanmıştır, mevzuat değişebilir ve hukuki görüş niteliği taşımaz.
Geçici 10. madde ve Covid izni fıkraları
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun geçici 10. maddesi, 14 Temmuz 2023 tarihli 7456 sayılı Kanunla eklenmiştir. Madde, 31 Temmuz 2023 tarihi itibarıyla Covid-19 salgın hastalığı nedeniyle izinde bulunan hükümlülere ve bu dönemle bağlantılı bazı infaz düzenlemelerine ilişkindir. 24 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanunun 27. maddesiyle altıncı fıkra değiştirilmiş, yedinci ve sekizinci fıkralar yürürlükten kaldırılmıştır. Değişiklik, kanunun yürürlük listesine göre 25 Aralık 2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Bu yazı, maddenin güncel metnine dayanarak genel bir çerçeve sunar.
Birinci fıkraya göre, 31 Temmuz 2023 tarihi itibarıyla Covid-19 salgın hastalığı nedeniyle izinde bulunan hükümlüler, izin bitimini takip eden on beş gün içinde infaz işlemlerinin devam ettiği kurumlara dönmek zorundadır. İkinci fıkra, bu izinde bulunan ve cezalarının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına beş yıl ve daha az süre kalan hükümlüler bakımından talep aranmaksızın infaz hâkimi tarafından karar verilebileceğini düzenler.
Üçüncü fıkra, izinden dönecek hükümlüler ile hakkında denetimli serbestlik kararı verilecek hükümlülere ilişkin hususların Adalet Bakanlığının resmî internet sitesinde duyurulacağını belirtir. Dördüncü ve beşinci fıkralar ise 105/A kapsamında infaz edilen ve izinde bulunan hükümlülerin yükümlülükleri ile açık ceza infaz kurumuna gönderilenlerin durumuna ilişkindir.
Altıncı fıkra ve suç tarihi ölçütü
Yazıya konu olan hüküm, geçici 10. maddenin altıncı fıkrasıdır. Fıkra, kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler bakımından 31 Temmuz 2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlar nedeniyle uygulanır. Yani ölçüt, hükmün kesinleşme tarihi veya kurumda bulunma süresi değil, suçun işlendiği tarihtir.
7571 sayılı Kanun, fıkradaki tarih ifadesini bu yönde değiştirmiştir. Fıkrada önceki metindeki 31 Temmuz 2023 tarihi itibarıyla ifadesi, 31 Temmuz 2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlar nedeniyle ifadesine dönüştürülmüştür. Aynı değişiklikle, açık ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler için de 31 Temmuz 2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlar nedeniyle ifadesi eklenmiştir.
Kapsam dışı bırakılan suçlar
Fıkra, belirli suç gruplarını kapsam dışında bırakır. Metinde sayılan hariç tutulan suçlar şunlardır:
- Türk Ceza Kanununun kasten öldürme suçları (82. maddenin birinci fıkrasının d, e ve f bentleri)
- Deprem nedeniyle bina veya diğer yapıların yıkılması, çökmesi ya da hasar alması sonucu meydana gelen öldürme suçları
- Cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar (102 ve 103. maddeler ile 104. maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları)
- Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar
- Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar ve örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar
Açık kuruma ayrılma ve denetimli serbestlikten erken yararlanma
Kapsam dışı suçlar bakımından sayılan hâller hariç olmak üzere, 31 Temmuz 2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlar nedeniyle kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlülerden, toplam hapis cezası on yıldan az ise bir ayını, on yıl ve daha fazla ise üç ayını bu kurumlarda geçirip ilgili mevzuat uyarınca açık ceza infaz kurumlarına ayrılmasına üç yıl veya daha az süre kalanlar, bu şartların oluştuğu tarih itibarıyla açık ceza infaz kurumlarına ayrılabilir.
Bu hükümlüler ile 31 Temmuz 2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlar nedeniyle açık ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler, talepleri hâlinde en az üç ay açık ceza infaz kurumunda kalmış olmak şartıyla, ilgili mevzuat uyarınca cezaların denetimli serbestlik tedbiri altında infazı uygulamasından üç yıl erken yararlandırılır.
7550 sayılı Kanunun geçici 11. maddesiyle ilişkisi
Aynı kanunda yer alan geçici 11. madde, 105/A maddesinin birinci fıkrasındaki onda bir ve beş gün şartına ilişkin düzenlemenin, yürürlüğe girdiği tarihten önce işlenen suçlar bakımından uygulanmayacağını belirtir. Geçici 10. maddenin altıncı fıkrasındaki suç tarihi ölçütü ile geçici 11. maddedeki suç tarihi ölçütü birbirinden bağımsız hükümlerdir ve farklı tarihleri esas alır.
Bu durum, infaz mevzuatında suç tarihinin çoğu kez belirleyici olduğunu gösterir. Türk Ceza Kanununun 7. maddesinin üçüncü fıkrası ise infaz rejimine ilişkin hükümlerin, hapis cezasının ertelenmesi, koşullu salıverilme ve tekerrürle ilgili olanlar hariç, derhâl uygulanacağını belirtir. Bir hükmün hangi gruba girdiği ve hangi tarihe bağlandığı, ilgili kanun maddesinin kendi metnine göre belirlenir.
Başvuru ve değerlendirme
Fıkra, ikinci cümlede talep aramaktadır; yani denetimli serbestlikten üç yıl erken yararlanma hükümlünün talebine bağlıdır. Talebin hangi makama ve nasıl yapılacağı, infaz mevzuatı ve ceza infaz kurumunun uygulamasına göre belirlenir.
Kapsama girip girmeme, suç tarihine, suçun türüne, toplam hapis cezasına ve kurumda geçirilen süreye bağlı olduğundan her hükümlü için ayrıca incelenir. Bu metin genel bilgi niteliğindedir ve belirli bir kişi bakımından değerlendirme içermez. Güncel metin mevzuat.gov.tr adresinden izlenebilir.
Aydın'da yargı yeri
Soruşturma, ilgili adliyedeki Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülür; ceza davaları asliye ceza veya ağır ceza mahkemelerinde görülür. Aydın, Nazilli ve Söke adliyelerinde ağır ceza mahkemesi bulunur. Aydın Adliyesi'nde adli sicil şefliği ve denetimli serbestlik müdürlüğü de yer alır. Aydın Adliyesi, Efeler'de Köprülü-Veysi Paşa Mahallesi'ndeki Adalet Sarayı'nda hizmet verir; Nazilli ve Söke adliyeleri ile bunlara bağlı ilçe adliyeleri için ilçe–adliye tablosu Aydın'da yargı sayfasındadır.