Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yayın tarihindeki bilgilere göre hazırlanmıştır, mevzuat değişebilir ve hukuki görüş niteliği taşımaz.
Çerez nedir
Çerez, bir internet sitesini ziyaret eden kişinin cihazına yerleştirilen küçük metin dosyasıdır. Oturumun sürdürülmesi, tercihlerin hatırlanması, sitenin kullanımının ölçülmesi veya reklamların kişiselleştirilmesi gibi amaçlarla kullanılabilir. Çerezler yoluyla elde edilen bilgiler, ziyaretçiyi doğrudan ya da dolaylı olarak belirlenebilir kılıyorsa kişisel veri niteliği taşır.
6698 sayılı Kanunun 3. maddesine göre kişisel veri, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgidir. Bu nedenle kişisel veri niteliğindeki çerez verilerinin işlenmesi, Kanunun veri sorumlusuna yüklediği yükümlülüklere tabidir.
Aydınlatma metni
Kanunun 10. maddesi, kişisel verilerin elde edilmesi sırasında veri sorumlusunun ilgili kişileri bilgilendirmesini zorunlu kılar. Bu bilgilendirme; veri sorumlusunun ve varsa temsilcisinin kimliğini, kişisel verilerin hangi amaçla işleneceğini, işlenen verilerin kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceğini, kişisel veri toplamanın yöntemini ve hukuki sebebini ve 11. maddede sayılan diğer hakları kapsar.
Aydınlatma metni, bir internet sitesinde yalnızca çerezlere değil; iletişim formu, bülten aboneliği, başvuru formu gibi diğer veri toplama kanallarına da ilişkin olabilir. Aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmeyenler hakkında Kanunun 18. maddesinde idari para cezası öngörülmüştür; güncel tutar kanun metninden öğrenilmelidir.
Çerez politikasının işlevi
Çerez politikası, sitede hangi çerezlerin kullanıldığını, bunların ne amaçla kullanıldığını, ne kadar süre saklandığını, üçüncü taraflarla paylaşılıp paylaşılmadığını ve ziyaretçinin çerez tercihlerini nasıl yönetebileceğini açıklayan belgedir. Kanun çerez politikası adlı ayrı bir belgeyi zorunlu kılmamaktadır; ancak aydınlatma yükümlülüğü çerezler yoluyla işlenen veriler bakımından da geçerlidir ve uygulamada bu bilgilendirme çoğu zaman ayrı bir çerez politikası aracılığıyla yapılır.
Çerezler genellikle işlevlerine göre ayrılır: sitenin çalışması için gerekli çerezler, tercihleri hatırlayan işlevsel çerezler, ziyaret istatistiklerini toplayan analitik çerezler ve reklam amaçlı çerezler. Bu sınıflandırma kanunda tanımlanmış olmayıp yaygın uygulamaya dayanır.
Açık rıza ne zaman gerekir
Kanunun 5. maddesine göre kişisel veriler kural olarak ilgili kişinin açık rızası olmaksızın işlenemez. Ancak kanunlarda açıkça öngörülme, sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan ilgili olma, veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirmesi için zorunlu olma ve ilgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla veri sorumlusunun meşru menfaatleri için zorunlu olma gibi şartlardan birinin bulunması hâlinde açık rıza aranmaz.
Açık rıza Kanunda belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rıza olarak tanımlanmıştır. Bu tanım, rızanın bilgilendirme sonrasında ve özgür iradeyle açıklanmasını gerektirir. Hangi çerezin hangi şarta dayandırılacağı, çerezin türüne ve kullanım amacına göre değerlendirilir; bu değerlendirmede Kurumun yayımladığı rehberler ve kararlar dikkate alınır.
Aydınlatma metni ile açık rıza metni aynı değildir
Aydınlatma, bilgi verme yükümlülüğüdür ve ilgili kişinin onayına bağlı değildir. Açık rıza ise bir işleme şartıdır ve ancak işlemenin dayanağı olarak rıza seçildiğinde gündeme gelir. İki belgenin tek bir metinde birleştirilmesi, aydınlatma yükümlülüğünün rıza almak şeklinde algılanmasına yol açabilir; bu nedenle iki işlevin ayrı tutulması uygulamada tercih edilir.
Ayrıca ilgili kişi, Kanunun 11. maddesi uyarınca veri sorumlusuna başvurarak verilerinin işlenip işlenmediğini öğrenme, düzeltme ve silinmesini isteme gibi haklarını kullanabilir. Çerez politikasında bu hakların nasıl kullanılacağının belirtilmesi bilgilendirmeyi tamamlar.
Küçük işletmeler için genel çerçeve
İnternet sitesi bulunan her işletme, siteyi çerez ve form gibi araçlarla kişisel veri toplamak için kullanıyorsa veri sorumlusu olabilir. Kullanılan çerezlerin envanterinin çıkarılması, her çerezin amacının ve saklama süresinin belirlenmesi, üçüncü taraf hizmetlerinin (analitik, harita, reklam gibi) hangi verileri topladığının bilinmesi, politikanın hazırlanmasında temel adımlardır.
12. madde uyarınca veri sorumlusu uygun güvenlik düzeyini temin etmeye yönelik teknik ve idari tedbirleri almak zorundadır. Bu yazı genel bilgi niteliğindedir; bir internet sitesine özgü politika, sitenin fiilen kullandığı çerezlere ve veri akışlarına göre hazırlanır.
Başvuru yeri
Bilişim ve kişisel veri konularındaki başvuruların çoğu çevrim içi yapılır; yerel bir şube yoktur. Suç duyurusu için adliyelerdeki Cumhuriyet Başsavcılıkları, hukuk yolu için genel yetki kurallarına göre belirlenen mahkemeler görevlidir. Aydın Adliyesi, Efeler'de Köprülü-Veysi Paşa Mahallesi'ndeki Adalet Sarayı'nda hizmet verir; Nazilli ve Söke adliyeleri ile bunlara bağlı ilçe adliyeleri için ilçe–adliye tablosu Aydın'da yargı sayfasındadır.