Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yayın tarihindeki bilgilere göre hazırlanmıştır, mevzuat değişebilir ve hukuki görüş niteliği taşımaz.
Aidat nedir, dayanağı nedir?
Halk arasında aidat olarak anılan ödeme, kat mülkiyetine tabi yapılarda ortak giderlere katılma payı anlamına gelir. Kat Mülkiyeti Kanunu, kat maliklerinin ortak giderlere katılma yükümlülüğünü ve ödenmemesi hâlinde uygulanacak yaptırımları düzenler. Bu yazıda kanunun madde numaraları ve gecikme oranı belirtilmemiştir; güncel hüküm için kanun metnine bakılmalıdır.
Katılma payının miktarı, genellikle yönetim planı ve kat malikleri kurulu kararlarına göre belirlenir. Alacağın kimden ve hangi dönem için istendiği, icra veya dava aşamasında ispat edilmesi gereken unsurlardır. Bu nedenle yönetim planı, kurul kararları ve ödeme kayıtları önem taşır.
Önce arabuluculuk: dava şartı
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/B maddesi, belirli uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasını dava şartı olarak düzenler. Maddenin birinci fıkrasındaki (c) bendi 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunundan kaynaklanan uyuşmazlıkları da bu kapsama alır. Bu nedenle aidat alacağına ilişkin bir dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması gerekir.
Aynı maddeye göre arabuluculuk sürecinin sonunda tarafların anlaşması hâlinde anlaşma belgesi düzenlenir; bu belgenin icra edilebilirliğine ilişkin şerhin sulh hukuk mahkemesinden alınması zorunludur. İcra takibi aşamasında arabuluculuk şartının nasıl uygulandığı ise olayın şekline ve mahkemelerin uygulamasına göre değişebilir; bu konuda kanun metninin yanında güncel uygulama dikkate alınmalıdır.
İlamsız icra takibi
Alacaklı, alacağını icra dairesi aracılığıyla da talep edebilir. İcra ve İflas Kanununun (İİK) 58. maddesine göre takip talebi icra dairesine yazılı, sözlü ya da elektronik ortamda yapılır; talepte alacaklı ve borçlunun bilgileri, alacağın tutarı, faizli alacaklarda faiz ve işlemeye başladığı gün, senet veya borcun sebebi ile seçilen takip yolu gösterilir. Aidat alacaklarında borcun sebebi, ilgili dönemlere ait ortak gider payıdır.
İİK m.60 uyarınca icra müdürü takip talebinin kanundaki şartları içerdiğine karar verirse ödeme emri düzenler. Ödeme emrinde borcun ve masrafların yedi gün içinde ödenmesi, borca itirazı varsa bunun da aynı süre içinde bildirilmesi gerektiği ihtar edilir. Borç ödenmez veya itiraz olunmazsa cebri icraya devam edileceği belirtilir.
Takibe itiraz
Borçlu, İİK m.62’ye göre ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde dilekçe ile veya sözlü olarak icra dairesine itiraz edebilir. Borcun bir kısmına itiraz edilirse itiraz edilen kısmın cihet ve miktarının açıkça gösterilmesi gerekir; aksi takdirde itiraz edilmemiş sayılır. İİK m.66’ya göre müddeti içinde yapılan itiraz takibi durdurur.
Bu aşamada borçlunun ileri sürebileceği itirazlar, aidatın miktarına, dönemine, kendisinin borçlu olup olmadığına veya ödemenin yapılıp yapılmadığına ilişkin olabilir. Hangi itirazın yerinde olduğu, ilgili belgeler ve kararlar ışığında somut olarak değerlendirilir.
İtirazın iptali davası
Takibe itiraz edilmesi hâlinde alacaklı, İİK m.67 uyarınca itirazın tebliği tarihinden itibaren bir yıl içinde mahkemeye başvurarak genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. Bu davada borçlunun itirazının haksız bulunması hâlinde borçlu, takibinde haksız ve kötü niyetli görülmesi hâlinde ise alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine kanunda belirtilen esaslara göre tazminata mahkûm edilebilir. Tazminatın oranı kanun metninde yer alır ve güncel metinden kontrol edilmelidir.
İtirazın iptali süresini geçiren alacaklının genel hükümler dairesinde alacağını dava etme hakkı saklıdır. Dava açılmadan önce yukarıda anılan arabuluculuk şartının yerine getirilmesi gerekir.
Süreçte önem taşıyan belgeler
Aidat uyuşmazlıklarında genellikle şu belgeler öne çıkar: yönetim planı, kat malikleri kurulu karar defteri, yönetici tayinine ilişkin karar, gider cetvelleri, tahakkuk ve ödeme kayıtları ile taşınmazın tapu kaydı. Bu belgeler, borçlunun kat maliki olup olmadığını, miktarın hangi esaslara göre belirlendiğini ve ödemenin yapılıp yapılmadığını göstermesi bakımından kullanılır.
Yazı genel bilgi niteliğindedir; belirli bir alacak için süreler, görevli mahkeme ve güncel oranlar kanun metni ve ilgili resmî kaynaklardan kontrol edilmelidir.
Aydın'da yargı yeri
Taşınmaza ilişkin davalar taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde görülür; tapu kayıtları tapu müdürlüklerinden öğrenilir. Aydın Adliyesi'nde arabuluculuk bürosu ve icra müdürlüğü bulunur. Aydın Adliyesi, Efeler'de Köprülü-Veysi Paşa Mahallesi'ndeki Adalet Sarayı'nda hizmet verir; Nazilli ve Söke adliyeleri ile bunlara bağlı ilçe adliyeleri için ilçe–adliye tablosu Aydın'da yargı sayfasındadır.