Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yayın tarihindeki bilgilere göre hazırlanmıştır, mevzuat değişebilir ve hukuki görüş niteliği taşımaz.
Temel kural
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 27. maddesinin birinci fıkrasına göre Danıştay’da veya idare mahkemelerinde dava açılması, dava edilen idari işlemin yürütülmesini durdurmaz. İşlem, aksine bir karar verilmedikçe uygulanmaya devam eder.
Bu nedenle çevre alanında ÇED kararı, ruhsat veya yaptırım gibi bir işlem aleyhine dava açan kişi, işlemin dava süresince uygulanmasını önlemek istiyorsa yürütmenin durdurulmasını ayrıca talep eder.
Kararın koşulları
Maddenin ikinci fıkrasına göre Danıştay veya idare mahkemeleri, idari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilir.
Uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerin yürütülmesi, savunma alındıktan sonra yeniden karar verilmek üzere, idarenin savunması alınmaksızın da durdurulabilir. Karar gerekçesinde işlemin hangi gerekçelerle açıkça hukuka aykırı olduğu ve uygulanması hâlinde doğacak telafisi güç veya imkânsız zararların neler olduğu belirtilmek zorundadır.
Dava dilekçesi ve eklerinden istemin yerinde olmadığı anlaşılırsa, davalı idarenin savunması alınmaksızın istem reddedilebilir.
Teminat ve öncelik
Kanuna göre yürütmenin durdurulması kararları teminat karşılığında verilir; ancak durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir. İdareden ve adli yardımdan faydalanan kimselerden teminat alınmaz. Teminata ilişkin anlaşmazlıklar, kararı veren daire, mahkeme veya hâkim tarafından çözümlenir.
Yürütmenin durdurulması kararı verilen dava dosyaları öncelikle incelenir ve karara bağlanır. Bu kararlar on beş gün içinde yazılır ve imzalanır. Ayrıca aynı sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması isteminde bulunulamaz.
İtiraz yolu
Yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlara karşı, idare ve vergi mahkemeleri ile tek hâkim tarafından verilen kararlar bakımından bölge idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde ve bir defaya mahsus olarak yapılabilir.
İtiraz edilen merci, dosyanın kendisine gelişinden itibaren yedi gün içinde karar vermek zorundadır. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir. Danıştay dava dairelerince verilen kararlar için itirazın hangi kurula yapılacağı da aynı fıkrada ayrıca düzenlenmiştir.
Dava sonuçlanana kadar etkisi
Yürütmenin durdurulması kararı, davanın esası hakkında verilmiş bir karar değildir; işlemin uygulanmasını geçici olarak durduran ara karardır. Davanın sonunda iptal veya ret kararı verilir.
Kanun, bu tür istemlerde savunma gibi usul sürelerinin kısaltılabileceğini ve tebliğin memur eliyle yapılmasına karar verilebileceğini de düzenlemiştir. Somut bir olayda koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği, dosyadaki bilgi ve belgelere göre mahkemece takdir edilir.
Aydın'da yargı yeri
Çevre ve imar işlemlerine karşı iptal davaları idare mahkemesinde açılır. Aydın'da idare mahkemeleri bulunur ve istinaf başvuruları İzmir Bölge İdare Mahkemesi'ne yapılır. ÇED duyuruları ve halkın katılımı toplantıları Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce yürütülür.