Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yayın tarihindeki bilgilere göre hazırlanmıştır, mevzuat değişebilir ve hukuki görüş niteliği taşımaz.
Asgari ücret nasıl belirlenir
İş Kanununun 39. maddesine göre iş sözleşmesi ile çalışan ve Kanunun kapsamında olan veya olmayan her türlü işçinin ekonomik ve sosyal durumlarının düzenlenmesi için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca Asgari Ücret Tespit Komisyonu aracılığı ile ücretlerin asgari sınırları en geç iki yılda bir belirlenir. Komisyon kararları kesindir ve kararlar Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girer.
Komisyonun toplanma ve çalışma şekli, asgari ücretlerin tespiti sırasında uygulanacak esaslar, Maliye Bakanlığı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının birlikte hazırlayacakları yönetmelikte belirtilir. Asgari Ücret Tespit Komisyonunun sekretarya hizmetleri ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yerine getirilir.
2026 yılı tutarları nereden öğrenilir
Asgari ücretin belirli bir yıl için tutarı, Komisyon kararıyla belirlenir ve bu karar Resmî Gazetede yayımlanır. Bu yazıda tutar verilmemiştir; çünkü dönemsel tutarların güncel hâli resmî kaynaktan öğrenilmelidir. Yıl içinde ek bir düzenleme yapılıp yapılmadığı da aynı şekilde Resmî Gazete ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının duyurularından takip edilebilir.
Kanun metni, asgari ücretlerin en geç iki yılda bir belirleneceğini söylemektedir; belirleme sıklığı ve yıl içinde güncelleme yapılıp yapılmadığı her dönem için resmî kaynaklardan ayrıca kontrol edilmelidir.
Brüt ve net asgari ücret ve bordroya yansıması
Asgari ücret kararında genellikle brüt ve net tutarlar duyurulur. Brüt tutar bordroda kesintiler yapılmadan önceki ücreti, net tutar ise kesintiler düşüldükten sonra ele geçen tutarı ifade eder. İş Kanununun 37. maddesi, ücret hesap pusulasında vergi, sigorta primi, avans mahsubu, nafaka ve icra gibi her çeşit kesintinin ayrı ayrı gösterilmesini ister.
Kesinti oranları ve vergi dilimleri bu yazıdaki kanun metinlerinde yer almadığından hesap örneği verilmemiştir.
Asgari ücretin işçi alacaklarına etkisi
Asgari ücret, işçiye ödenebilecek en düşük ücret sınırını belirler. İş Kanununun 102. maddesi, 39. maddede belirtilen komisyonun belirlediği asgari ücreti işçiye ödemeyen veya noksan ödeyen işveren için idari para cezası öngörür; ceza miktarı her yıl güncellendiğinden burada belirtilmemiştir.
Ücret alacağı dışındaki alacaklar da asgari ücretten etkilenebilir. Fazla çalışma ücreti normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesiyle hesaplandığından (madde 41), saatlik ücretin yükselmesi fazla çalışma tutarına da yansır. Kıdem tazminatında ise 1475 sayılı Kanunun 14. maddesine göre her tam yıl için otuz günlük ücret esas alınır; bu hesapta hangi ücretin esas alınacağı ve varsa üst sınır, ilgili dönemin resmî duyurularına ve yargı değerlendirmesine tabidir.
Ödenmeyen ücret ve zamanaşımı
Ücretin ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmemesi hâlinde işçi, 34. madde uyarınca iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir; gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır. Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi 32. maddeye göre beş yıldır.
Asgari ücretin altında ücret ödendiği düşünülüyorsa bordro, banka kayıtları ve iş sözleşmesi birlikte incelenir. Bu yazı genel bilgi niteliğindedir; güncel tutarlar için Resmî Gazete esas alınmalıdır.
Aydın'da yargı yeri
İş uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak kural olarak zorunludur; Aydın Adliyesi'nde arabuluculuk bürosu bulunur. Dava, kanundaki yetki kurallarına göre iş mahkemesinde açılır. Aydın Adliyesi, Efeler'de Köprülü-Veysi Paşa Mahallesi'ndeki Adalet Sarayı'nda hizmet verir; Nazilli ve Söke adliyeleri ile bunlara bağlı ilçe adliyeleri için ilçe–adliye tablosu Aydın'da yargı sayfasındadır.