Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yayın tarihindeki bilgilere göre hazırlanmıştır, mevzuat değişebilir ve hukuki görüş niteliği taşımaz.
İşe iade sürecinin kısa özeti
İşe iade, feshin geçersizliğinin tespit edilmesi ve işçinin işine dönmesine ilişkin düzenlemeleri kapsar. İş Kanununun 18. maddesi, otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işverenin geçerli bir sebebe dayanmak zorunda olduğunu belirtir. 19. madde işverenin fesih bildirimini yazılı yapması ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmesini ister.
20. madde uyarınca iş sözleşmesi feshedilen işçi, sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı iddiasıyla fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması hâlinde son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir.
Geçersizlik kararından sonra: işe başlatma
İş Kanununun 21. maddesine göre işverence geçerli sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı mahkemece veya özel hakem tarafından tespit edilerek feshin geçersizliğine karar verildiğinde, işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır.
İşçi bakımından da bir süre öngörülmüştür: işçi, kesinleşen mahkeme veya özel hakem kararının tebliğinden itibaren on işgünü içinde işe başlamak için işverene başvuruda bulunmak zorundadır. İşçi bu süre içinde başvuruda bulunmazsa, işverence yapılmış olan fesih geçerli bir fesih sayılır ve işveren sadece bunun hukuki sonuçlarından sorumlu olur.
İşe başlatmama tazminatı
İşçi başvurusu üzerine işveren bir ay içinde işe başlatmazsa, işçiye en az dört aylık ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat ödemekle yükümlü olur. Mahkeme veya özel hakem feshin geçersizliğine karar verirken, işçinin işe başlatılmaması hâlinde ödenecek tazminat miktarını da belirler.
Kanun, tazminatın tutarını belirlemede sınırı aylık ücret çerçevesinde koyar; somut miktarın belirlenmesi ise olayın koşullarına göre mahkemeye bırakılmıştır. Bu yazıda tutar belirtilmemiştir.
Boşta geçen süre ücreti
Kararın kesinleşmesine kadar işçinin çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer hakları ödenir. Buradaki dört ay üst sınırdır; işçinin gerçekten çalıştırılmadığı süre dört aydan kısaysa kısa olan süre için ödeme yapılır.
7036 sayılı Kanunla eklenen fıkraya göre mahkeme veya özel hakem, işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücret ve diğer haklarını dava tarihindeki ücreti esas alarak parasal olarak belirler. Yani hesap, dava tarihindeki ücrete göre yapılır.
Mahsup, arabuluculuk anlaşması ve diğer hususlar
İşçi işe başlatılırsa, peşin olarak ödenen bildirim süresine ait ücret ile kıdem tazminatı, ilgili ödemeden mahsup edilir. İşe başlatılmayan işçiye bildirim süresi verilmemiş veya bildirim süresine ait ücret peşin ödenmemişse, bu sürelere ait ücret tutarı ayrıca ödenir.
Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflar işçinin işe başlatılması konusunda anlaşırlarsa, işe başlatma tarihini, boşta geçen süre ücret ve diğer hakların parasal miktarını ve işçinin işe başlatılmaması durumunda ödenecek tazminatın parasal miktarını belirlemeleri zorunludur; aksi hâlde anlaşma sağlanamamış sayılır. İşçinin kararlaştırılan tarihte işe başlamaması hâlinde fesih geçerli hâle gelir.
Maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri sözleşmeler ile hiçbir suretle değiştirilemez; aksi yönde sözleşme hükümleri geçersizdir. Bu yazı genel bilgi niteliğindedir.
Aydın'da yargı yeri
İş uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak kural olarak zorunludur; Aydın Adliyesi'nde arabuluculuk bürosu bulunur. Dava, kanundaki yetki kurallarına göre iş mahkemesinde açılır. Aydın Adliyesi, Efeler'de Köprülü-Veysi Paşa Mahallesi'ndeki Adalet Sarayı'nda hizmet verir; Nazilli ve Söke adliyeleri ile bunlara bağlı ilçe adliyeleri için ilçe–adliye tablosu Aydın'da yargı sayfasındadır.