Bedensel zarar hâlinde çalışma gücü kaybı, kazanç kaybı ve tedavi giderlerine ilişkin tazminatın dayanağı, belgeleri ve başvuru yolları hakkında genel bilgi.
Bir kaza veya haksız fiil sonucunda kişinin bedensel bütünlüğü zarar görürse, bu zarar tedavi giderleri, kazanç kaybı ve çalışma gücünün azalması ya da yitirilmesi gibi kalemlerle tazmin edilebilir. Gündelik dilde geçici ve sürekli iş göremezlik ya da maluliyet tazminatı olarak anılan talepler, Türk Borçlar Kanunu’nun bedensel zarara ilişkin hükümlerine dayanır (TBK m.54).
Bu sayfa, bedensel zarar tazminatının genel çerçevesini tanıtır. Trafik kazalarında Karayolları Trafik Kanunu’nun işleten sorumluluğu ve zorunlu mali sorumluluk sigortası hükümleri de devreye girer. Metin belirli bir olay hakkında değerlendirme içermez. Maluliyet oranı, gelir ve tazminat miktarı her dosyada sağlık kurulu raporları ve bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
- Bedensel zarar kalemleri (TBK m.54)
- Tedavi giderlerinin karşılanması (KTK m.98)
- Maluliyet raporu ve bilirkişi incelemesi
- Sosyal güvenlik ödemeleri (TBK m.55)
- Sigortacıya başvuru (KTK m.97, m.99)
- Zamanaşımı (KTK m.109, TBK m.72)
Tıbbi belgelerin toplanması
Kaza sonrası epikriz, tedavi kayıtları, iyileşme sürecine ilişkin raporlar ve varsa maluliyet raporu dosyanın temel belgeleridir.
Gelirin belgelenmesi
Kazanç kaybı ve çalışma gücü kaybının hesabı için kişinin geliri, çalışma durumu ve mesleğine ilişkin belgeler gerekir.
Sigorta kuruluşuna yazılı başvuru
Trafik kazalarında zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılır (KTK m.97).
Dava ve bilirkişi raporu
Mahkeme, zararın hesabı ve maluliyet oranı için sağlık kurulu veya ilgili kurum raporuyla birlikte bilirkişi görüşü alabilir (HMK m.266).
Rapora itiraz ve karar
Taraflar bilirkişi raporlarına ilişkin itirazlarını usul hükümlerine uygun biçimde mahkemeye sunar. Mahkeme tazminatı delillere göre belirler.
Bedensel zarar ve tazminat kalemleri
TBK m.54, bedensel zararları özellikle tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar olarak sayar. Tedavi süresince çalışamama nedeniyle doğan kazanç kaybı ile kalıcı olarak çalışma gücünün azalması farklı zarar kalemleridir ve ayrı ayrı değerlendirilir.
Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler (TBK m.51). Zarar görenin zararın doğmasında veya artmasında etkili olması hâlinde tazminat indirilebilir ya da tamamen kaldırılabilir (TBK m.52).
Geçici ve sürekli iş göremezlik
Geçici iş göremezlik, tedavi ve iyileşme süresince kişinin çalışamaması nedeniyle ortaya çıkan zararı ifade eder. Sürekli iş göremezlik ise tedavi tamamlandıktan sonra kalıcı olarak kalan çalışma gücü kaybını ifade eder. Bu ayrım hukuk uygulamasında kullanılan kavramsal bir ayrımdır; kanun metni bedensel zararları TBK m.54’teki kalemlerle belirler.
Her iki durumda da zararın niteliği, dönemi ve miktarı somut olayda dosyadaki belgelerle belirlenir.
Maluliyet raporu ve bilirkişi incelemesi
Çalışma gücü kaybının oranı tıbbi bir değerlendirmedir. Bu değerlendirme için yetkili sağlık kurulları veya kurumlarca düzenlenen raporlar kullanılır. Hangi mevzuatın ve hangi ölçütlerin esas alınacağı raporu düzenleyen kuruma ve olayın tarihine göre değişebileceğinden, bu sayfada ayrıntı verilmemektedir.
Mahkeme, çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verebilir (HMK m.266). Tazminat hesabı bu kapsamda bilirkişi raporuyla yapılır; hesap, kişinin geliri ve çalışma durumu gibi unsurlara dayanır.
Tedavi giderleri
Trafik kazaları sebebiyle sunulan sağlık hizmet bedelleri, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın, belirlenen esaslar çerçevesinde Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır (KTK m.98). Bu kapsamda karşılanmayan giderlerin tazminat konusu olup olmayacağı, giderin niteliği ve belgeleri incelenerek değerlendirilir.
Sosyal güvenlik ödemeleri ve faiz
TBK m.55, kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemelerinin ve ifa amacını taşımayan ödemelerin zararın belirlenmesinde gözetilemeyeceğini düzenler. Aynı maddeye 2026 tarihli bir değişiklikle eklenen hükme göre çalışma gücü kaybı bakımından kazancın bilindiği döneme ilişkin tutarlara olayın meydana geldiği tarihten, bilinemediği döneme ilişkin tutarlara ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir. Ayrıca tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla ödenen bedel, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilir.
Zorunlu mali sorumluluk sigortası
Trafik kazalarında zorunlu mali sorumluluk sigortası, teminat sınırları içinde devreye girer. Zarar gören dava yoluna gitmeden önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunmalıdır; kuruluş 15 gün içinde yazılı cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir ya da tahkime başvurulabilir (KTK m.97). Gerekli belgelerin iletilmesinden itibaren sekiz iş günü içinde sigorta sınırları içindeki miktarın ödenmesi gerekir (KTK m.99).
KTK m.92, gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararları ve manevi tazminat taleplerini sigorta kapsamı dışında sayar. Ayrıca Sosyal Güvenlik Kurumunca yapılan gelir kaybına ilişkin ödemelerde 5510 sayılı Kanun m.21 uyarınca sigortacının kuruma karşı sorumluluğu varsa bu sorumluluk, sigortacının kendi sigortalısının kusuru oranında devam eder.
Zamanaşımı
Trafik kazasından doğan maddi zarar taleplerinde zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl uygulanır; cezayı gerektiren fiilde ceza kanununun daha uzun süresi geçerlidir (KTK m.109). Diğer haksız fiillerde TBK m.72 benzer süreleri düzenler. Sürenin kesilmesi ve başlangıcı somut dosyaya göre değerlendirilir.
Dosyada kullanılan belgeler
Bedensel zarar dosyasında tıbbi ve mali belgeler birlikte değerlendirilir.
- Epikriz, tedavi kayıtları ve sağlık kurulu raporları
- Tedavi giderlerine ilişkin faturalar
- Gelir ve çalışma durumunu gösteren belgeler
- Kaza ve soruşturma kayıtları
Sigorta uyuşmazlıklarında önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılır; ardından Sigorta Tahkim Komisyonu (çevrim içi) veya yetkili mahkemeler gündeme gelir. Kaza tutanağı şehir içinde kolluk, kırsalda jandarma tarafından düzenlenir. Aydın Adliyesi, Efeler'de Köprülü-Veysi Paşa Mahallesi'ndeki Adalet Sarayı'nda hizmet verir; Nazilli ve Söke adliyeleri ile bunlara bağlı ilçe adliyeleri için ilçe–adliye tablosu Aydın'da yargı sayfasındadır.
Bedensel zararda hangi kalemler istenebilir?
TBK m.54, bedensel zararları özellikle tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar olarak sayar. Sayım örnekleyicidir.
Tedavi giderlerini kim karşılar?
KTK m.98 uyarınca trafik kazaları sebebiyle sağlık kurum ve kuruluşlarının sundukları sağlık hizmet bedelleri, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın belirlenen esaslar çerçevesinde Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır. Bunun dışında kalan giderler somut olayda değerlendirilir.
Maluliyet oranını kim belirler?
Maluliyet oranı tıbbi bir değerlendirmedir ve yetkili sağlık kurulları veya kurumlarca düzenlenen raporlarla belirlenir. Mahkeme gerektiğinde bilirkişi görüşü alır (HMK m.266). Raporlara ilişkin itirazlar usul kurallarına göre mahkemeye sunulur.
Sosyal güvenlik ödemeleri tazminattan düşülür mü?
TBK m.55’e göre kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler zararın belirlenmesinde gözetilemez ve tazminattan indirilemez. Uygulama, ödemenin niteliğine göre değerlendirilir.
Zamanaşımı süresi nedir?
Trafik kazasından doğan maddi zarar taleplerinde KTK m.109 uyarınca iki yıl ve her hâlde on yıl uygulanır; ceza kanunu daha uzun süre öngörüyorsa o süre geçerlidir. Diğer haksız fiillerde TBK m.72 benzer bir düzen getirir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir ve belirli bir dosya için hukuki görüş içermez.