Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesi çerçevesinde Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru şartları, inceleme süreci, karar süresi ve itiraz yoluna ilişkin genel bilgi.
Sigorta Tahkim Komisyonu (STK), 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesi uyarınca Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği nezdinde oluşturulan ve sigorta uyuşmazlıklarının çözümüne ilişkin tahkim sistemini yürüten kuruldur. Sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklar bu sistem içinde çözülebilir.
Bu sayfa, Komisyona başvurunun genel şartlarını, inceleme sürecini ve hakem kararına itiraz yolunu kanun metnine dayanarak tanıtır. Metin belirli bir uyuşmazlık hakkında değerlendirme içermez. Parasal sınırlar ve başvuru ücretleri her yıl güncellendiğinden bu sayfada tutar verilmemekte, güncel değerlerin Komisyonun resmî sitesinden ve Resmî Gazete’den izlenmesi gerekmektedir.
- Komisyonun kuruluşu ve görev alanı (5684 m.30)
- Başvurudan önce sigortacıya yazılı başvuru
- Raportör incelemesi ve hakem heyeti
- Karar süresi ve kararın bildirilmesi
- Hakem kararına itiraz
- Mahkeme ve tüketici hakem heyetiyle ilişki
Sigortacıya başvuru
Komisyona gidebilmek için uyuşmazlığa konu olayla ilgili olarak sigortacılık yapan kuruluşa gerekli başvuruların yapılmış ve talebin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığının belgelenmiş olması gerekir. Kuruluşun başvuru tarihinden itibaren on beş iş günü içinde yazılı cevap vermemesi de başvuru için yeterlidir.
Komisyona başvuru
Başvuru ücreti yatırılarak Komisyona başvuru yapılır. Ücret ve başvuru esasları yönetmelik ve Bakanlık düzenlemeleriyle belirlenir.
Raportör incelemesi
Başvuru önce raportörler tarafından incelenir. Raportörler incelemelerini en geç on beş gün içinde tamamlamak zorundadır. Raportörler tarafından çözümlendirilemeyen başvurular sigorta hakemine iletilir.
Hakem veya hakem heyeti kararı
Uyuşmazlığa bakacak hakem Komisyon tarafından hakem listesinden seçilir. Hakemler sadece kendilerine verilen evrak üzerinden karar verir ve görevlendirildikleri tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar vermek zorundadır.
Karar ve itiraz
Karar Komisyon müdürü tarafından en geç üç iş günü içinde taraflara bildirilir. Kanunda belirtilen sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda karar bildiriminden itibaren on gün içinde Komisyon nezdinde itiraz edilebilir.
Komisyonun kuruluşu
Sigorta Tahkim Komisyonu, Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesi uyarınca Birlik nezdinde oluşturulur. Komisyon, bir Müsteşarlık temsilcisi, iki Birlik temsilcisi, bir tüketici derneği temsilcisi ve Müsteşarlıkça belirlenecek bir akademisyen hukukçu temsilcinin katılımıyla oluşur (m.30/2). Sigortacılık yapan kuruluşlardan tahkim sistemine üye olmak isteyenler durumu yazılı olarak Komisyona bildirmek zorundadır. Üye kuruluşlarla uyuşmazlığa düşen kişi, sözleşmede özel bir hüküm olmasa bile tahkim usulünden faydalanabilir.
İlgili mevzuat ile zorunlu tutulan sigortalardan kaynaklanan uyuşmazlıklar için ilgili kuruluş tahkim sistemine üye olmasa dahi hak sahipleri tahkimden yararlanabilir (m.30/1).
Başvurunun ön şartları
Komisyona gidebilmek için kişinin, uyuşmazlığa konu olay ile ilgili olarak sigortacılık yapan kuruluşa gerekli başvuruları yapmış ve talebinin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığını belgelemiş olması gerekir. Sigortacılık yapan kuruluşun başvuru tarihinden itibaren on beş iş günü içinde yazılı cevap vermemesi de Komisyona başvuru için yeterlidir (m.30/13).
Mahkemeye ve Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri uyarınca Tüketici Sorunları Hakem Heyetine intikal etmiş uyuşmazlıklar ile ilgili olarak Komisyona başvuru yapılamaz (m.30/14). Başvuru ücreti, hakemlik ücreti ve üyeliğe katılma payı Müsteşarlıkça Komisyonun görüşü alınarak belirlenir (m.30/18).
Raportör incelemesi ve hakem
Başvuru öncelikle raportörler tarafından incelenir ve raportörler incelemelerini en geç on beş gün içinde tamamlamak zorundadır. Raportörler tarafından çözümlendirilemeyen başvurular sigorta hakemine iletilir. Uyuşmazlığa hangi sigorta hakeminin bakacağı Komisyon tarafından hakem listesinden seçilir. Komisyon işin niteliğine göre en az üç hakemden oluşan bir heyet kurulmasına karar verebilir; kanunda belirtilen parasal sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda heyet oluşturulması zorunludur (m.30/15).
Uyuşmazlıklar, hayat ve hayat dışı sigorta gruplarının sadece birinde görev yapacak hakemler ve raportörler aracılığıyla çözülür (m.30/7). Hakemler sadece kendilerine verilen evrak üzerinden karar verir. Taraflar, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndaki hâkimi ret nedenlerine dayanarak hakemi reddedebilir; ret talebi Komisyona, durumun öğrenildiği tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde dilekçeyle yapılır.
Karar süresi
Hakemler görevlendirildikleri tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar vermek zorundadır. Aksi hâlde uyuşmazlık yetkili mahkemece halledilir. Bu süre tarafların açık ve yazılı muvafakatleriyle uzatılabilir. Hakem kararını Komisyon müdürüne tevdi eder; Komisyon müdürü kararı en geç üç iş günü içinde taraflara bildirir (m.30/16).
İtiraz ve temyiz
Kanunda belirlenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklar hakkında verilen hakem kararları kesindir. Bu sınırın ve üzerindeki uyuşmazlıklar hakkında verilen hakem kararlarına karşı kararın Komisyonca ilgiliye bildiriminden itibaren on gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere Komisyon nezdinde itiraz edilebilir. İtiraz talebinde bulunmak için belirlenen başvuru ücretinin Komisyona yatırılması şarttır. İtiraz üzerine hakem kararının icrası durur.
İtiraz talebi, bu talepleri incelemek üzere Komisyon tarafından oluşturulan hakem heyetlerince incelenir ve işin heyete intikalinden itibaren iki ay içinde karar verilir. Süresinde itiraz edilmezse karar kesinleşir. Kanunda belirtilen daha yüksek bir parasal sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda itiraz üzerine verilen kararlar için temyiz yoluna gidilebilir; ayrıca tahkim süresinin sona ermesinden sonra karar verilmesi gibi kanunda sayılan hâllerde temyiz yolu her durumda açıktır (m.30/12). Parasal sınırlar, Bakanlık tarafından üretici fiyatları endeksi artış oranını aşmamak üzere artırılabilir (m.30/22); güncel tutarlar resmî kaynaktan öğrenilir.
Trafik sigortasında Komisyon
KTK m.97 uyarınca zarar gören, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunmalıdır. Sigorta kuruluşu başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir. Böylece trafik sigortasında Komisyon, mahkemeye alternatif bir yol olarak kanunda açıkça yer almaktadır.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun uygulanması
Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun hükümleri sigortacılıktaki tahkim hakkında kıyasen uygulanır (m.30/23). Hakemlerin ve raportörlerin tarafsız olması gerekir; sigorta şirketleri ve ilgili kuruluşlarda görev yapan kişiler sigorta hakemliği yapamaz (m.30/19). Komisyonda görev alanlar, hakemler ve raportörler işleri dolayısıyla öğrendikleri bilgi ve sırları ilgililerin izni olmaksızın açıklayamaz (m.30/20).
Sigorta uyuşmazlıklarında önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılır; ardından Sigorta Tahkim Komisyonu (çevrim içi) veya yetkili mahkemeler gündeme gelir. Kaza tutanağı şehir içinde kolluk, kırsalda jandarma tarafından düzenlenir. Aydın Adliyesi, Efeler'de Köprülü-Veysi Paşa Mahallesi'ndeki Adalet Sarayı'nda hizmet verir; Nazilli ve Söke adliyeleri ile bunlara bağlı ilçe adliyeleri için ilçe–adliye tablosu Aydın'da yargı sayfasındadır.
Sigorta Tahkim Komisyonuna kimler başvurabilir?
5684 m.30/1 uyarınca sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasındaki uyuşmazlıklar Komisyon nezdinde çözülebilir. İlgili mevzuat ile zorunlu tutulan sigortalardan kaynaklanan uyuşmazlıklar için ilgili kuruluş tahkim sistemine üye olmasa dahi hak sahipleri tahkim usulünden faydalanabilir.
Başvurudan önce sigortacıya başvurmak zorunlu mu?
Evet. 5684 m.30/13 uyarınca Komisyona gidebilmek için kişinin sigortacılık yapan kuruluşa gerekli başvuruları yapmış ve talebinin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığını belgelemiş olması gerekir. Kuruluşun başvuru tarihinden itibaren on beş iş günü içinde yazılı cevap vermemesi de başvuru için yeterlidir.
Mahkemeye de başvuran Komisyona başvurabilir mi?
Hayır. 5684 m.30/14 uyarınca mahkemeye ve tüketici sorunları hakem heyetine intikal etmiş uyuşmazlıklar ile ilgili olarak Komisyona başvuru yapılamaz. Bu nedenle yol seçimi uyuşmazlığın başında dikkatle yapılmalıdır.
Karar ne kadar sürede verilir?
5684 m.30/16 uyarınca hakemler görevlendirildikleri tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar vermeye mecburdur. Aksi hâlde uyuşmazlık yetkili mahkemece halledilir. Bu süre tarafların açık ve yazılı muvafakatleriyle uzatılabilir.
Hakem kararına itiraz edilebilir mi?
Belirli parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda hakem kararı kesindir. Bu sınırın ve üzerindeki uyuşmazlıklarda kararın Komisyonca ilgiliye bildiriminden itibaren on gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere Komisyon nezdinde itiraz edilebilir (5684 m.30/12). Parasal sınırlar her yıl güncellenir; güncel tutarlar resmî kaynaktan öğrenilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir ve belirli bir dosya için hukuki görüş içermez.