Kasko sigortasında teminat kapsamı, poliçe istisnaları, hasar bildirimi ve hasar reddi ya da eksik ödeme hâlinde başvuru yollarına ilişkin genel bilgi.
Kasko sigortası, aracın çarpma, devrilme, yangın, çalınma gibi risklerden doğan hasarlarını teminat altına alan ihtiyari bir sigortadır. Zorunlu trafik sigortasından farklı olarak yaptırılması kanunen zorunlu değildir; kapsamı sigorta sözleşmesi, yani poliçe ve genel şartlarla belirlenir. Bu nedenle kasko uyuşmazlıklarında ilk bakılan belge, taraflar arasındaki poliçedir.
Bu sayfa, kasko sigortasının genel çerçevesini ve hasar reddi ya da eksik ödeme hâlinde başvurulabilecek yolları tanıtır. Metin belirli bir poliçe veya olay hakkında değerlendirme içermez. Teminatın kapsamı, istisnaların uygulanıp uygulanmayacağı ve muafiyet gibi hususlar her poliçede ayrı belirlendiğinden somut dosyada poliçe ve genel şartların birlikte incelenmesi gerekir.
- Kasko sigortasının niteliği ve poliçe
- Teminat kapsamı ve istisnalar
- Hasar bildirimi ve belgeler
- Hasar reddi veya eksik ödeme hâlinde yazılı başvuru
- Sigorta Tahkim Komisyonu ve tüketici hakem heyeti (5684 m.30, 6502 m.68)
- Kasko ve zorunlu trafik sigortası ilişkisi
Poliçenin ve genel şartların incelenmesi
Teminat kapsamı, istisnalar, muafiyet ve sigorta bedeli poliçede ve genel şartlarda yer alır. Hasarın teminat kapsamına girip girmediği bu belgelere göre değerlendirilir.
Hasarın bildirilmesi ve belgelenmesi
Hasar, poliçede ve genel şartlarda belirtilen usule uygun olarak sigortacıya bildirilir. Kaza tutanağı, hasar fotoğrafları, ekspertiz raporu ve onarım belgeleri dosyanın temel unsurlarıdır.
Sigortacının kararı
Sigortacı hasarı öder, kısmen öder veya reddeder. Ret ya da eksik ödeme hâlinde gerekçenin yazılı olarak istenmesi ve poliçedeki dayanakla karşılaştırılması gerekir.
Sigorta kuruluşuna yazılı başvuru
Sigorta Tahkim Komisyonuna gidebilmek için kişinin sigortacılık yapan kuruluşa gerekli başvuruları yapmış ve talebinin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığını belgelemiş olması gerekir (5684 m.30/13).
Yol seçimi
Uyuşmazlık Sigorta Tahkim Komisyonuna, uyuşmazlığın niteliğine göre tüketici hakem heyetine ya da mahkemeye götürülebilir. Mahkemeye veya tüketici hakem heyetine intikal etmiş uyuşmazlık için Komisyona başvuru yapılamaz.
Kasko sigortasının niteliği
Kasko, aracın uğrayabileceği maddi zararları kapsayan ihtiyari bir sigortadır. Taraflar sigortacı ile sigorta ettirendir; kapsam poliçe ve genel şartlarla belirlenir. Sigorta sözleşmesine ilişkin genel hükümler Türk Ticaret Kanunu’nun sigorta bölümünde yer alır. Bu sayfada o kanuna ilişkin madde numarası verilmemekte, güncel metnin resmî kaynaktan izlenmesi önerilmektedir.
Sigortacılık yapan kuruluşlar ve sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler arasındaki uyuşmazlıklar için 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nda Sigorta Tahkim Komisyonu düzenlenmiştir (m.30).
Teminat kapsamı ve istisnalar
Kasko poliçesi hangi risklerin teminat altında olduğunu gösterir. Çarpma, yangın, hırsızlık ve doğal olaylar gibi riskler poliçeden poliçeye farklılık gösterebilir; ek teminatlar ayrıca satın alınabilir. Poliçedeki sigorta bedeli ve muafiyet gibi kayıtlar ödenecek tutarı doğrudan etkiler.
Genel şartlarda ve poliçede teminat dışında kalan hâller ayrıca belirtilir. Bir olayın istisna kapsamına girip girmediği, istisnayı düzenleyen hükmün metnine ve olayın somut koşullarına göre değerlendirilir. Bu nedenle genel bir sayım yapmak yerine ilgili poliçe hükmünün incelenmesi gerekir.
Hasar bildirimi ve ekspertiz
Hasar meydana geldiğinde sigortacıya bildirim yapılması ve poliçede öngörülen usullere uyulması gerekir. Bildirim süresi ve gerekli belgeler genel şartlarda ve poliçede belirtilir. Kaza tespit tutanağı, kolluk kaydı, fotoğraflar ve onarım belgeleri dosyanın temelini oluşturur.
Sigortacı genellikle hasarın tespiti için eksper görevlendirir. Ekspertiz raporu hasar bedelinin belirlenmesinde önemli bir belgedir. Rapora ilişkin itirazlar yazılı olarak sigortacıya iletilebilir ve uyuşmazlık sürerse mahkemede bilirkişi incelemesi yapılabilir (HMK m.266).
Hasar reddi ve eksik ödeme
Sigortacı hasarı reddedebilir veya poliçe bedelinin altında ödeme yapabilir. Bu durumda ilk adım ret veya eksik ödeme gerekçesini yazılı olarak öğrenmek ve poliçe hükümleriyle karşılaştırmaktır. Gerekçe bir istisnaya, bildirim yükümlülüğüne ya da beyana dayanıyorsa ilgili hükmün somut olaya uygulanıp uygulanmadığı incelenir.
Uyuşmazlığa konu hasar bakımından sigortacıya yazılı başvuru yapılması, Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurunun ön şartıdır (5684 m.30/13). Sigortacının on beş iş günü içinde yazılı cevap vermemesi de Komisyona başvuru için yeterlidir.
Başvuru yolları
Sigorta uyuşmazlığı Sigorta Tahkim Komisyonuna götürülebilir. Komisyonda uyuşmazlık önce raportör incelemesinden geçer, çözümlenemezse sigorta hakemine veya hakem heyetine gider; hakemler kendilerine verilen evrak üzerinden karar verir. Hakemler görevlendirildikleri tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar vermek zorundadır; süre tarafların açık ve yazılı muvafakatiyle uzatılabilir (5684 m.30/15-16).
Uyuşmazlığın niteliğine göre tüketici hakem heyetine veya mahkemeye başvuru da söz konusu olabilir. 6502 sayılı Kanun m.68, belirli parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetlerine başvuruyu zorunlu kılar ve bu sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar için başvuru yapılamayacağını belirtir. Parasal sınırlar her yıl yeniden belirlendiğinden güncel tutar resmî kaynaktan öğrenilir.
Kasko ve zorunlu trafik sigortası
Kaza sonucu karşı tarafın aracında doğan zararlar, KTK m.92’de sayılan kapsam dışı hâller saklı kalmak üzere, zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde sigortacıya yöneltilebilir (KTK m.91, m.97). Kasko ise kendi aracının hasarı için bağımsız bir teminat sunar. Kazada kusurlu olan tarafın bulunması hâlinde kasko sigortacısının, sigorta hukuku uyarınca ödediği tazminat nedeniyle sorumlu kişiye başvurma hakkı doğabilir; bu hakkın kapsamı ve sınırı kanun hükümlerine göre belirlenir.
Kaza ve zarar hakkında ayrıca ceza soruşturması yürütülüyorsa hukuk hâkimi, kusurun değerlendirilmesinde ceza hâkiminin kararıyla bağlı değildir (TBK m.74).
Hasar dosyasında kullanılan belgeler
Kasko uyuşmazlıklarında belge türleri olaya göre değişir. Genel olarak aşağıdaki belgeler kullanılır.
- Kasko poliçesi ve genel şartlar
- Kaza tespit tutanağı veya kolluk kaydı
- Hasar fotoğrafları ve ekspertiz raporu
- Onarım faturası ve servis belgeleri
- Sigortacının ret veya eksik ödeme yazısı
- Sigortacıya yapılan yazılı başvurunun örneği
Sigorta uyuşmazlıklarında önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılır; ardından Sigorta Tahkim Komisyonu (çevrim içi) veya yetkili mahkemeler gündeme gelir. Kaza tutanağı şehir içinde kolluk, kırsalda jandarma tarafından düzenlenir. Aydın Adliyesi, Efeler'de Köprülü-Veysi Paşa Mahallesi'ndeki Adalet Sarayı'nda hizmet verir; Nazilli ve Söke adliyeleri ile bunlara bağlı ilçe adliyeleri için ilçe–adliye tablosu Aydın'da yargı sayfasındadır.
Kasko sigortası zorunlu mudur?
Hayır. Zorunlu mali sorumluluk sigortası KTK m.91 uyarınca işletenler için zorunludur; kasko ise ihtiyari bir sigortadır. Kasko yaptırılmışsa kapsamı poliçe ve genel şartlarla belirlenir.
Hasar reddedilirse ne yapılabilir?
Önce sigortacıdan ret gerekçesi yazılı olarak öğrenilmeli ve poliçe hükümleriyle karşılaştırılmalıdır. Sigortacıya yazılı başvuru yapıldıktan sonra talep olumsuz sonuçlanırsa Sigorta Tahkim Komisyonuna, tüketici işlemi niteliği varsa tüketici hakem heyetine veya mahkemeye başvurulabilir. Hangi yolun açık olduğu uyuşmazlığın niteliğine ve değerine göre belirlenir.
Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru için ne gerekir?
5684 m.30/13 uyarınca kişinin sigortacılık yapan kuruluşa gerekli başvuruları yapmış ve talebinin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığını belgelemiş olması gerekir. Sigortacılık yapan kuruluşun başvuru tarihinden itibaren on beş iş günü içinde yazılı cevap vermemesi de Komisyona başvuru için yeterlidir.
Aynı uyuşmazlık için hem mahkemeye hem Komisyona başvurulabilir mi?
5684 m.30/14 uyarınca mahkemeye ve Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri uyarınca Tüketici Sorunları Hakem Heyetine intikal etmiş uyuşmazlıklar ile ilgili olarak Komisyona başvuru yapılamaz.
Zamanaşımı süresi nedir?
Sigorta sözleşmesinden doğan taleplerde zamanaşımı, Türk Ticaret Kanunu’nun sigorta hükümlerine ve sözleşmeye göre belirlenir. Süre ve başlangıç tarihi olayın niteliğine göre değiştiğinden somut dosyada kanun metninden ayrıca kontrol edilmelidir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir ve belirli bir dosya için hukuki görüş içermez.