7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu kapsamında miras yoluyla intikalde beyanname verme süreleri, beyanın verileceği yer ve ödeme şekline ilişkin genel bilgi.
Bir kişinin ölümüyle mirasçılara geçen mal ve haklar, Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu kapsamında vergiye tabi olabilir. Kanun, 7338 sayılı Kanun olarak bilinir ve hem veraset yoluyla hem de bağış gibi ivazsız intikalleri düzenler. Vergi, intikal eden malların kanunda belirtilen değerleri üzerinden hesaplanır; istisna tutarları ve tarife dilimleri her yıl yeniden değerleme ile değişir.
Bu sayfa, miras yoluyla intikalde beyan ve ödeme sürecinin genel çerçevesini anlatır. Sayfada tutar yer almaz; güncel istisna ve tarife değerleri Gelir İdaresi Başkanlığı’nın internet sitesinden (gib.gov.tr) öğrenilmelidir. Süreler ve koşullar için mevzuat esas alınmalıdır.
- Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’nun kapsamı
- Miras yoluyla intikalde beyanname süresi
- Ölüm veya mükelleflerin yabancı memlekette bulunması hâllerinde süreler
- Bağış gibi karşılıksız intikallerde beyan süresi
- Beyannamenin verileceği vergi dairesi
- Verginin tahakkuktan itibaren üç yılda ödenmesi
Mirasçıların ve malvarlığının belirlenmesi
Veraset ilamı ve miras bırakanın malvarlığı belgeleri toplanır; hangi mirasçının hangi paya sahip olduğu netleştirilir.
Beyan süresinin hesaplanması
Süre, ölüm tarihini takip eden günden itibaren işler. Ölümün ve mükelleflerin bulunduğu yere göre kanundaki süre belirlenir.
Beyannamenin hazırlanması
Malvarlığı unsurları, değerleri ve mirasçı payları beyannameye işlenir; istisna ve düşüm hükümleri uygulanır.
Beyannamenin vergi dairesine verilmesi
Beyanname, ölenin ikametgâhının bulunduğu yer vergi dairesine verilir; yabancı memleketlerde bulunan mükellefler beyannamelerini Türkiye konsolosluklarına verir.
Tahakkuk ve ödeme
Vergi, tahakkukundan itibaren üç yılda ve her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere iki eşit taksitte ödenir.
Verginin konusu
Veraset ve İntikal Vergisi, ölüm veya karşılıksız devir sonucu bir kişiden diğerine geçen mal ve hakların vergilendirilmesini düzenler. Vergi iki ana başlık altında incelenir: miras yoluyla intikal (veraset) ve bağış gibi ivazsız intikaller.
Mirasçılar, miras bırakanın bırakmış olduğu malvarlığını edindiklerinde, bu edinme belirli koşullarla vergiye tabi olabilir. Vergi tutarı, hisse ve değer üzerinden kanundaki tarifeye göre hesaplanır.
Miras yoluyla intikalde beyan süresi
Miras yoluyla intikalde beyanname, ölümün Türkiye’de olması ve mükelleflerin Türkiye’de bulunması hâlinde ölüm tarihini takip eden dört ay içinde verilir. Süre, ölüm tarihini takip eden günden itibaren işler.
Kanun, mükelleflerin yabancı bir memlekette bulunması veya ölümün yabancı memlekette olması hâllerinde farklı süreler öngörür: ölüm Türkiye’de olmuş ve mükellefler yabancı memlekette ise altı ay; ölüm yabancı memlekette olmuş ve mükellefler Türkiye’de ise altı ay, mükellefler ölenin bulunduğu memlekette ise dört ay, başka bir yabancı memlekette ise sekiz ay. Gaiplik hâlinde süre bir aydır. Hangi sürenin uygulanacağı somut duruma göre belirlenir.
Karşılıksız intikallerde süre
Bağış gibi ivazsız intikallerde beyan süresi daha kısadır. Beyanname, malların hukuken iktisap edildiği tarihi takip eden bir ay içinde verilir.
Bu fark, iki intikal türü arasındaki usul farklarından biridir. Miras ve bağış sürelerinin karıştırılmaması önemlidir.
Beyanın verileceği yer
Veraset yoluyla intikallerde vergi, ölenin ikametgâhının bulunduğu yer vergi dairesi tarafından tarh olunur; ölenin ikametgâhı yabancı bir memlekette ise Türkiye’deki son ikametgâhının bulunduğu yer, Türkiye’de hiç ikamet etmemişse veya son ikametgâhı tespit olunamıyorsa Maliye Bakanlığının tayin edeceği yer vergi dairesi yetkilidir (m.6). Mirasçıların farklı şehirlerde yaşıyor olması bu kuralı değiştirmez; yabancı memleketlerde bulunan mükellefler beyannamelerini Türkiye konsolosluklarına verir (m.8).
Beyannamede malvarlığı unsurları, değerleri ve mirasçıların payları gösterilir; mükellefler malları kanundaki değerleme ölçülerine göre değerleyerek beyannamede göstermek zorundadır (m.10). İdare, beyan edilen değerler üzerinden vergiyi beyannamenin verildiği tarihten itibaren en geç onbeş gün içinde tarh eder. Gerekli belgeler arasında veraset ilamı, tapu ve araç kayıtları, banka bilgileri sayılabilir.
Verginin ödenmesi
Vergi, tahakkukundan itibaren üç yılda ve her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere iki eşit taksitte ödenir (m.19). Taksit imkânı, mükelleflerin yükünü zamana yaymak amacıyla tanınmıştır.
Gayrimenkullerin tescil işlemi verginin tahakkuku beklenmeksizin yapılır; ancak intikal eden gayrimenkule isabet eden vergi tamamen ödenmedikçe devir ve ferağ yapılamaz. Taksitlerin zamanında ödenmemesi hâlinde kanunda ayrı sonuçlar öngörülmüştür; ayrıntı için mevzuat ve vergi dairesi bilgileri esas alınmalıdır.
İstisna ve tarife
Kanunun 4. maddesi bazı intikalleri vergiden müstesna tutar; bunlar arasında füruğ ve eşten her birine isabet eden miras hisseleri için belirli bir tutara kadar istisna bulunur. Kanunun 16. maddesi vergiyi matrah dilimlerine göre artan oranlı bir tarifeye bağlar ve dilim tutarları her yıl yeniden değerleme oranında artırılır.
Bu sayfada tutar yer almaz. Güncel değerler Gelir İdaresi Başkanlığı’nın internet sitesinden (gib.gov.tr) öğrenilmelidir.
Dikkat edilecek noktalar
Beyan süresinin kaçırılması, ayrı yaptırımlara yol açabilir. Süre hesabında ölüm tarihi, mirasçıların bulunduğu yer ve intikalin türü belirleyicidir.
Miras paylaşımı, mirasın reddi ve mirasçılık belgesi gibi konular vergi sürecinden ayrı hukuki işlemlerdir. Bunlar için miras hukukuna ilişkin diğer sayfalara bakılabilir.
- Süre, ölüm tarihini takip eden günden başlar.
- Beyanname, ölenin ikametgâhının bulunduğu yer vergi dairesine verilir.
- Güncel istisna ve tarife gib.gov.tr adresinden öğrenilir.
Veraset ve intikal vergisi beyannamesi, ölenin ikametgâhının bulunduğu yer vergi dairesine verilir; Aydın'da bu işlemler ilgili vergi dairesi müdürlüklerinde, ayrıca internet vergi dairesi üzerinden yürütülür.
Miras yoluyla intikalde beyanname kaç ay içinde verilir?
Ölümün Türkiye’de olması ve mükelleflerin Türkiye’de bulunması hâlinde beyanname, ölüm tarihini takip eden dört ay içinde verilir (7338, m.9).
Ölüm veya mükellefler yabancı memlekette ise süre değişir mi?
Evet. Ölüm Türkiye’de olmuş ve mükellefler yabancı bir memlekette bulunuyorsa süre altı aydır. Ölüm yabancı bir memlekette olmuş ve mükellefler Türkiye’de bulunuyorsa süre altı ay; mükellefler ölenin bulunduğu memlekette ise dört ay; ölenin bulunduğu yerin dışında başka bir yabancı memlekette ise sekiz aydır. Gaiplik hâlinde süre, gaiplik kararının ölüm siciline kaydolunduğu tarihi takip eden bir aydır.
Bağış gibi karşılıksız intikallerde süre nedir?
İvazsız intikallerde beyanname, malların hukuken iktisap edildiği tarihi takip eden bir ay içinde verilir.
Vergi nasıl ödenir?
Kanunun 19. maddesine göre vergi, tahakkukundan itibaren üç yılda ve her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere iki eşit taksitte ödenir. İntikal eden gayrimenkulün vergisi tamamen ödenmedikçe devir ve ferağı yapılamaz ve üzerinde herhangi bir ayni hak tesis edilemez; mükelleflerce tahakkuk eden vergiye karşılık kanunda belirtilen teminat gösterilirse devir ve ferağa izin verilebilir.
Güncel istisna ve tarife değerlerine nereden ulaşılır?
İstisna tutarları ve tarife yıllık yeniden değerleme ile değişir. Güncel değerler Gelir İdaresi Başkanlığı’nın internet sitesinde (gib.gov.tr) yayımlanır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir ve belirli bir dosya için hukuki görüş içermez.