7338 sayılı Kanun çerçevesinde verginin konusu, istisnaların kapsamı, tarife yapısı, beyanname süreleri, ödeme zamanı ve tapu işlemleriyle ilişkisine dair genel bilgi.
Miras yoluyla veya karşılıksız olarak yapılan mal intikalleri Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’na (7338) tabidir. Vergi, miras ve karşılıksız devirlerden doğan mal edinimini kapsar; mirasçıların sorumlulukları, istisnalar, tarife ve beyanname süreleri bu kanunda düzenlenmiştir.
Bu sayfa, verginin genel yapısını ve beyanname ile ödemeye ilişkin temel kuralları tanıtır. İstisna ve tarife dilimlerinin tutarları her yıl Gelir İdaresi Başkanlığınca ilan edilen değerlere göre değiştiğinden, bu sayfada para tutarı veya oran verilmemiştir; güncel tutar ilgili resmî kaynaktan öğrenilmelidir. Metin belirli bir intikale ilişkin hesap içermez.
- Verginin konusu ve mükellefler (7338 m.1-2)
- Muafiyet ve istisnalar (7338 m.3-4)
- Matrah ve değerleme (7338 m.10-12)
- Tarife yapısı (7338 m.16)
- Beyanname yeri ve süreleri (7338 m.6, m.8-9)
- Ödeme zamanı ve tapu işlemleriyle ilişkisi (7338 m.19)
İntikalin türünün belirlenmesi
İntikal veraset yoluyla mı yoksa ivazsız, yani karşılıksız bir devirle mi gerçekleşmiştir? Tarife, istisna ve beyan süresi bu ayrıma göre değişir.
Vergi dairesinin belirlenmesi
Veraset yoluyla intikallerde vergi, ölen kimsenin ikametgâhının bulunduğu yer vergi dairesi tarafından tarh edilir (7338 m.6).
Beyannamenin verilmesi
Beyanname, kanunda öngörülen süre içinde verilir. Ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mükellefler Türkiye’de bulunuyorsa süre ölüm tarihini izleyen dört aydır (7338 m.9).
Değerleme ve tarh
Mallar kanunun değerleme ölçülerine göre beyan edilir. Gayrimenkuller Emlak Vergisine esas olan değerle değerlenir (7338 m.10). Vergi, verilen beyanname üzerine tarh olunur (7338 m.14).
Ödeme
Vergi, tahakkukundan itibaren üç yılda, her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere iki eşit taksitte ödenir (7338 m.19).
Verginin konusu
7338 m.1’e göre Türkiye Cumhuriyeti tabiyetinde bulunan şahıslara ait mallar ile Türkiye’de bulunan malların veraset tarikiyle veya herhangi bir suretle olursa olsun ivazsız bir tarzda bir şahıstan diğerine intikali Veraset ve İntikal Vergisine tabidir. Kanun, veraset kavramına miras, vasiyet ve miras mukavelesi gibi ölüme bağlı tasarrufları, ivazsız intikal kavramına ise hibe yoluyla veya herhangi bir tarzda olan ivazsız iktisapları dahil eder (7338 m.2).
Muafiyet ve istisnalar
Kanunun 3. maddesi bazı kurumları ve kişileri vergiden muaf tutar. 4. madde ise bazı intikalleri vergiden istisna eder. Veraset yoluyla intikal eden ev eşyası ile murise ait zat eşyası ve aile hatırası olarak muhafaza edilen eşya istisna kapsamındadır (m.4/a). Evlatlıklar da dahil olmak üzere füruğ ve eşten her birine isabet eden miras hisseleri için de belirli bir tutara kadar istisna vardır (m.4/b).
İstisna tutarları ilgili Genel Tebliğle her yıl yeniden ilan edilir. Bu sayfada tutar yazılmamıştır; güncel rakam Gelir İdaresi Başkanlığının yayımladığı resmî kaynaklardan öğrenilmelidir.
Matrah ve değerleme
Verginin matrahı, intikal eden malların Vergi Usul Kanununa göre bulunan değerleridir (7338 m.10). Gayrimenkuller, ticari işletmeye dahil olsun veya olmasın, Emlak Vergisine esas olan değerle değerlenir. Değerleme günü, miras yoluyla vuku bulan intikallerde mirasın açıldığı gündür (m.11).
Veraset yoluyla intikallerde murisin ihticaca salih vesaika müstenit borçları ile vergi borçları, cenazenin techiz ve tedfini için yapılan masraflar beyannamede gösterilmek şartıyla malın değerinden tenzil olunur (m.12). Bu nedenle tenzil edilecek borçlar için belgelendirme önem taşır.
Tarife yapısı
Tarife, artan oranlı ve dilimlidir. Veraset yoluyla intikaller ile ivazsız intikaller için ayrı oranlar belirlenmiştir (7338 m.16). Bir şahsa ana, baba, eş ve çocuklarından ivazsız mal intikali hâlinde vergi, ivazsız intikallere ilişkin tarifede yer alan oranların yarısı uygulanarak hesaplanır; evlatlıktan evlat edinenlere yapılan ivazsız intikaller bunun dışındadır.
Tarifenin matrah dilim tutarları her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. 2026 yılı için geçerli tutarlar 57 Seri No.’lu Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu Genel Tebliği ile ilan edilmiştir. Güncel dilim tutarları ve oranlar bu sayfada verilmemiş olup Gelir İdaresi Başkanlığı ve Resmî Gazete’den izlenmelidir.
Beyanname yeri ve süreleri
Beyannameler, 6. maddenin (a) ve (b) fıkralarına giren hâllerde vergi dairelerine verilir; yabancı memleketlerde bulunan mükellefler beyannamelerini Türkiye konsolosluklarına verir (7338 m.8). Beyanname her mükellef için ayrı ayrı veya müştereken verilebilir.
Veraset yoluyla intikallerde ölüm Türkiye’de gerçekleşmişse, mükelleflerin Türkiye’de bulunmaları hâlinde ölüm tarihini izleyen dört ay, yabancı bir memlekette bulunmaları hâlinde altı ay içinde beyanname verilir. Ölüm yabancı bir memlekette gerçekleşmişse mükelleflerin bulunduğu yere göre dört, altı veya sekiz aylık süreler öngörülmüştür. Gaiplik hâlinde süre, gaiplik kararının ölüm siciline kaydolunduğu tarihi izleyen bir aydır. Diğer suretle meydana gelen intikallerde malların hukuken edinildiği tarihi izleyen bir ay içinde beyanname verilir (m.9).
Ödeme zamanı
Veraset ve intikal vergisi, tahakkukundan itibaren üç yılda ve her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere iki eşit taksitte ödenir (7338 m.19). Yarışma, çekiliş ve şans oyunlarına ilişkin ikramiyeler bu genel kuralın dışındadır. Müteveffanın sağlığında icra dairesine veya mahkemeye intikal etmiş ve takip edilmekte olan alacak ve borçlarının beyannamede açıkça gösterilmesi şarttır (m.13).
Tapu işlemleriyle ilişkisi
7338 m.19’a göre intikal eden gayrimenkullerin tescil işlemi veraset ve intikal vergisinin tahakkuku beklenmeksizin yapılır; sonuç, tescil tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde ilgili vergi dairesine bildirilir. Ancak intikali yapılan gayrimenkule isabet eden vergi tamamen ödenmedikçe devir ve ferağ yapılamaz ve üzerinde başka bir ayni hak tesis edilemez. Tapu memurları vergi dairesince verilmiş ilişik kesme belgesi olmaksızın devir ve ferağ işlemi yapamaz. Tahakkuk eden vergiye karşılık kanunda belirtilen cinsten teminat gösterilmesi hâlinde gayrimenkullerin bir kısmının veya tamamının devir ve ferağına izin verilebilir.
Mirasçılık belgesi noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınır; miras taksimi ve ortaklığın giderilmesi davaları taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinde görülür. Tapu işlemleri taşınmazın bağlı olduğu tapu müdürlüğünde yapılır. Aydın Adliyesi, Efeler'de Köprülü-Veysi Paşa Mahallesi'ndeki Adalet Sarayı'nda hizmet verir; Nazilli ve Söke adliyeleri ile bunlara bağlı ilçe adliyeleri için ilçe–adliye tablosu Aydın'da yargı sayfasındadır.
Beyanname ne zaman verilir?
7338 m.9’a göre veraset yoluyla intikallerde ölüm Türkiye’de olmuşsa mükelleflerin Türkiye’de bulunmaları hâlinde ölüm tarihini izleyen dört ay, mükelleflerin yabancı bir memlekette bulunmaları hâlinde altı ay içinde beyanname verilir. Diğer suretle meydana gelen intikallerde malların hukuken edinildiği tarihi izleyen bir ay içinde verilir.
Beyanname hangi vergi dairesine verilir?
Veraset yoluyla intikallerde vergi, ölen kimsenin ikametgâhının bulunduğu yer vergi dairesi tarafından tarh edilir; yabancı memlekette ikamet hâlinde Türkiye’deki son ikametgâh esas alınır (7338 m.6). Beyannameler vergi dairelerine, yabancı memleketlerde bulunan mükelleflerce Türkiye konsolosluklarına verilir (7338 m.8).
Eş ve çocuklara istisna var mı?
Evet. 7338 m.4/b, evlatlıklar da dahil olmak üzere füruğ ve eşten her birine isabet eden miras hisseleri için kanunda belirtilen tutara kadar istisna tanır; füruğ bulunmaması hâlinde eşe isabet eden miras hissesi için daha yüksek bir tutar öngörülür. Tutarlar her yıl ilan edildiğinden güncel rakam Gelir İdaresi Başkanlığının duyurularından izlenmelidir.
Ödeme taksitli midir?
7338 m.19’a göre vergi, tahakkukundan itibaren üç yılda, her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere iki eşit taksitte ödenir.
Veraset ve intikal vergisi tapu işlemini etkiler mi?
7338 m.19’a göre intikal eden gayrimenkullerin tescili verginin tahakkuku beklenmeksizin yapılır; ancak vergi tamamen ödenmedikçe devir ve ferağ yapılamaz ve üzerinde başka bir ayni hak tesis edilemez. Kanunda teminat gösterilmesi hâlinde devre izin verilebileceği de öngörülmüştür.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir ve belirli bir dosya için hukuki görüş içermez.