Resmî, el yazılı ve sözlü vasiyet şekilleri, vasiyet ehliyeti, vasiyetten dönme ve vasiyetnamenin açılmasına ilişkin TMK hükümleri hakkında genel bilgi.
Vasiyetname, mirasbırakanın ölümünden sonra hüküm doğurmak üzere malvarlığı üzerindeki arzularını bildirdiği tek taraflı ölüme bağlı tasarruftur. Türk Medeni Kanunu vasiyetin yalnızca belirli şekillerde yapılabileceğini düzenler; şekle uyulmaması tasarrufun iptal sebebi olabilir.
Bu sayfa, vasiyet ehliyetini, üç vasiyet şeklini, vasiyetten dönme yollarını ve vasiyetnamenin ölümden sonra izleyeceği süreci genel çerçevesiyle tanıtır. Metin belirli bir vasiyetname hakkında değerlendirme içermez. Güncel mevzuat mevzuat.gov.tr adresinden izlenmelidir.
- Vasiyet ehliyeti (TMK m.502)
- Resmî vasiyetname (TMK m.532-537)
- El yazılı vasiyetname (TMK m.538)
- Sözlü vasiyet (TMK m.539-541)
- Vasiyetten dönme (TMK m.542-544)
- Vasiyetnamenin teslimi, açılması ve iptali (TMK m.557-559, m.595-597)
Ehliyetin bulunması
Vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve onbeş yaşını doldurmuş olmak gerekir (TMK m.502).
Şeklin seçilmesi
Vasiyet, resmî şekilde veya mirasbırakanın el yazısı ile ya da sözlü olarak yapılabilir (TMK m.531). Sözlü vasiyet yalnızca olağanüstü durumlarda mümkündür.
Şekil şartlarına uyulması
Her şeklin kanunda ayrı ayrı sayılmış unsurları vardır: resmî memur ve iki tanık, baştan sona el yazısı, tarih ve imza ya da olağanüstü durum ve tanıklar.
Saklanması
Resmî vasiyetnameyi düzenleyen memur aslını saklar (TMK m.537). El yazılı vasiyetname saklanmak üzere noter, sulh hâkimi veya yetkili memura bırakılabilir (TMK m.538).
Ölümden sonra teslim ve açılma
Ölümden sonra ele geçen vasiyetname hemen sulh hâkimine teslim edilir; tesliminden başlayarak bir ay içinde sulh hâkimi tarafından açılır ve ilgililere okunur (TMK m.595-596).
Vasiyet ehliyeti
Vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve onbeş yaşını doldurmuş olmak gerekir (TMK m.502). Bu iki koşul birlikte aranır. Tasarruf ehliyetinin bulunmadığı bir sırada yapılan tasarruf, iptal davasına konu olabilir (TMK m.557).
Vasiyet şekilleri
TMK m.531 vasiyetin resmî şekilde, mirasbırakanın el yazısı ile ya da sözlü olarak yapılabileceğini belirtir. Kanunda sayılan şekillere uyulmadan yapılan tasarruf, iptal sebebi olarak ileri sürülebilir (TMK m.557).
Resmî vasiyetname
Resmî vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla resmî memur tarafından düzenlenir. Memur sulh hâkimi, noter veya kanunla yetkilendirilmiş diğer bir görevli olabilir (TMK m.532). Mirasbırakan arzularını memura bildirir; memur vasiyetnameyi yazar veya yazdırır, mirasbırakan okuyup imzalar, memur da tarih koyarak imzalar (TMK m.533).
Tarih ve imza konulduktan hemen sonra mirasbırakan, vasiyetnameyi okuduğunu ve bunun son arzularını içerdiğini memurun huzurunda iki tanığa beyan eder. Tanıklar bu beyanın önlerinde yapıldığını ve mirasbırakanı tasarrufa ehil gördüklerini yazarak imzalar (TMK m.534). Vasiyetname içeriğinin tanıklara bildirilmesi zorunlu değildir.
Fiil ehliyeti bulunmayanlar, kamu hizmetinden yasaklılar, okur yazar olmayanlar, mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşleri memur veya tanık olarak katılamaz. Memura, tanıklara ve bunların yakınlarına o vasiyetname ile bir değer bırakılamaz (TMK m.536).
El yazılı vasiyetname
El yazılı vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur. Üç unsur, yani tam el yazısı, tarih ve imza birlikte aranır. Vasiyetname saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir (TMK m.538).
Sözlü vasiyet
Sözlü vasiyet, yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü durumlar yüzünden resmî veya el yazılı vasiyetname yapılamıyorsa başvurulabilen istisnai bir yoldur. Mirasbırakan son arzularını iki tanığa anlatır ve onlara bu beyanına uygun bir vasiyetname yazmaları veya yazdırmaları görevini yükler (TMK m.539).
Tanıklardan biri arzuları yer, yıl, ay ve günü belirterek hemen yazar ve imzalar, diğer tanığa da imzalatır; ikisi birlikte vakit geçirmeksizin belgeyi bir sulh veya asliye mahkemesine verir (TMK m.540). Diğer şekillerde vasiyet yapma olanağı doğduktan sonra bir ay geçince sözlü vasiyet hükümden düşer (TMK m.541).
Vasiyetten dönme
Mirasbırakan, kanundaki şekillerden birine uymak suretiyle yeni bir vasiyetname yaparak önceki vasiyetnameden tamamen veya kısmen her zaman dönebilir (TMK m.542). Vasiyetnameyi yok etmek suretiyle de dönülebilir; kaza sonucunda veya üçüncü kişinin kusuruyla yok olan ve içeriği aynen belirlenemeyen vasiyetname ise hükümsüz kalır (TMK m.543). Sonradan yapılan vasiyetname, önceki vasiyetnameyi kuşkuya yer bırakmayacak şekilde tamamlamadıkça onun yerini alır (TMK m.544).
Ölümden sonra teslim, açılma ve iptal
Ölümden sonra ele geçen vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilmek zorundadır (TMK m.595). Vasiyetname tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi tarafından açılır ve ilgililere okunur (TMK m.596). Mirasta hak sahibi olanlara vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı örneği tebliğ edilir (TMK m.597).
İptal davası, tasarrufun iptal edilmesinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı tarafından açılabilir (TMK m.558). Dava hakkı, iptal sebebinin ve hak sahipliğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde TMK m.559’da belirtilen en uzun süre sonunda düşer.
Mirasçılık belgesi noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınır; miras taksimi ve ortaklığın giderilmesi davaları taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinde görülür. Tapu işlemleri taşınmazın bağlı olduğu tapu müdürlüğünde yapılır. Aydın Adliyesi, Efeler'de Köprülü-Veysi Paşa Mahallesi'ndeki Adalet Sarayı'nda hizmet verir; Nazilli ve Söke adliyeleri ile bunlara bağlı ilçe adliyeleri için ilçe–adliye tablosu Aydın'da yargı sayfasındadır.
El yazılı vasiyetnamede hangi şartlar aranır?
TMK m.538’e göre vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur. Bilgisayarda veya başkası tarafından yazılmış metin bu şekil şartını karşılamaz.
Resmî vasiyetname nasıl düzenlenir?
Resmî vasiyetname iki tanığın katılmasıyla resmî memur tarafından düzenlenir; resmî memur sulh hâkimi, noter veya kanunla kendisine bu yetki verilmiş diğer bir görevli olabilir (TMK m.532). Vasiyetname mirasbırakan tarafından okunup imzalanır ve tarih konularak memur tarafından imzalanır (TMK m.533).
Sözlü vasiyet hangi hâllerde yapılabilir?
Yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü durumlar yüzünden resmî veya el yazılı vasiyetname yapılamıyorsa sözlü vasiyete başvurulabilir (TMK m.539). Sonradan diğer şekillerde vasiyet yapma olanağı doğarsa, bu tarihin üzerinden bir ay geçince sözlü vasiyet hükümden düşer (TMK m.541).
Vasiyetten dönülebilir mi?
Evet. Mirasbırakan, kanundaki şekillerden birine uyarak yaptığı yeni bir vasiyetname ile önceki vasiyetnameden tamamen veya kısmen her zaman dönebilir (TMK m.542). Vasiyetnameyi yok etmek suretiyle de dönülebilir (TMK m.543).
Vasiyetname hangi sebeplerle iptal edilebilir?
TMK m.557’ye göre tasarruf ehliyeti bulunmadığı sırada yapılması, yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılması, içeriğin hukuka veya ahlâka aykırı olması ya da kanundaki şekillere uyulmadan yapılması iptal sebepleridir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir ve belirli bir dosya için hukuki görüş içermez.