Mirasçılık belgesinin (veraset ilamı) işlevi, TMK m.598’e göre sulh mahkemesi ve noterlikçe verilmesi, atanmış mirasçı belgesi, yetki ve belgenin geçersizliğine ilişkin genel bilgi.
Mirasçılık belgesi, halk arasında veraset ilamı olarak anılan ve kişinin mirasçılık sıfatını gösteren belgedir. Tapu, banka, vergi dairesi ve benzeri kurumlar nezdinde mirasçılık sıfatının ispatı için sıklıkla bu belge istenir. Belgenin kimler tarafından verilebileceği Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesinde düzenlenmiştir.
Bu sayfa, mirasçılık belgesinin hukuki niteliğini, verilme usulüne ilişkin temel kuralları ve sulh hukuk mahkemesi ile noterlik arasındaki ayrımı genel hatlarıyla tanıtır. Metin belirli bir başvuru için değerlendirme içermez. Noterlik uygulamasının ayrıntıları ilgili mevzuattan ve ilgili noterlikten güncel olarak öğrenilmelidir; harç ve ücret tutarları da güncel tarifelerden izlenmelidir.
- Mirasçılık belgesinin işlevi (TMK m.598)
- Sulh mahkemesi ve noterlikçe verilme
- Atanmış mirasçı ve vasiyet alacaklısı belgesi
- Görevli ve yetkili mahkeme (HMK m.382-384)
- Belgenin geçersizliği ve iptali
- Mirasçılık belgesi ile mirasın kabulü ayrımı
Mirasçıların belirlenmesi
Mirasbırakanın ölümü ve yasal mirasçıları belirlenir. Ölüme bağlı tasarruf varsa belgenin kapsamı bundan etkilenir.
Başvuru yerinin seçilmesi
TMK m.598’e göre belge sulh mahkemesince veya noterlikçe verilir. Mirasçılık belgesi verilmesi, HMK m.382’de miras hukukundaki çekişmesiz yargı işleri arasında sayılmıştır.
Belgenin düzenlenmesi
Başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir.
Atanmış mirasçı belgesi
Mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin ölüme bağlı tasarruf mirasçılara ve vasiyet alacaklılarına bildirildikten sonra bir ay içinde itiraz edilmezse, lehine tasarruf yapılan kişiye sulh mahkemesince belge verilir.
Belgenin kullanılması ve sonradan ortaya çıkan durumlar
Belgenin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir; ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkı saklıdır (TMK m.598).
Belgenin işlevi
Mirasçılık belgesi, belgede adı geçen kişilerin mirasçılık sıfatını gösterir. Miras, mirasbırakanın ölümüyle açılır ve mirasçılar mirası kanun gereğince edinirler (TMK m.575, m.599); belge ise bu sıfatın resmî bir belgeyle gösterilmesi işlevini görür. Belgenin kendisi paylaşımı gerçekleştirmez, mirasçılar arasındaki uyuşmazlıkları çözmez.
Sulh mahkemesi ve noterlikçe verilme
TMK m.598’e göre, başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere, sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir. Kanun metni her iki merciyi de anar. Hangi durumlarda noterlikçe belge verilemeyeceği ve hangi hâllerde mahkemeye gidilmesi gerektiği noterlik mevzuatında düzenlenir; bu sayfada madde numarası belirtilmemiştir, güncel düzenleme ilgili mevzuattan izlenmelidir.
Atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı belgesi bakımından kanun, yalnızca sulh mahkemesine yer verir.
Görevli ve yetkili mahkeme
HMK m.382, mirasçılık belgesi verilmesini miras hukukundaki çekişmesiz yargı işleri arasında sayar. Çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadığı sürece sulh hukuk mahkemesidir (HMK m.383). Yetki bakımından, kanunda aksi bulunmadıkça talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir (HMK m.384).
Mirasçılık belgesinin iptali ve yeni mirasçılık belgesi verilmesine ilişkin davalarda ise mirasçıların her birinin oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir (HMK m.11).
Atanmış mirasçı ve vasiyet alacaklısı belgesi
Mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin ölüme bağlı tasarruf, mirasçılar veya başka vasiyet alacaklıları tarafından kendilerine bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmedikçe, lehine tasarrufta bulunulan kimseye sulh mahkemesince atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren bir belge verilir (TMK m.598). Bu hâlde tasarrufun mirasçılara bildirilmesi ve itiraz süresi belgenin verilmesinin önkoşuludur.
Vasiyetname ve belge
Ölümden sonra ele geçen vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilir ve tesliminden başlayarak bir ay içinde açılır (TMK m.595-596). Vasiyetname varsa, belge içeriği bu tasarrufla birlikte değerlendirilir. Vasiyetnamenin iptali ise ayrı bir dava konusudur (TMK m.557-559).
Belgenin geçersizliği
TMK m.598’e göre mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir; ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkı da saklıdır. Belgenin sonradan ortaya çıkan mirasçılar, vasiyetname veya hatalı tespitler nedeniyle değişmesi gündeme gelirse iptal ve yeni belge verilmesi yoluna başvurulur.
Belgenin kullanıldığı yerler ve ret ilişkisi
Belge, mirasçılık sıfatının gösterilmesi gereken işlemlerde, örneğin taşınmaz intikalinde ve mirasbırakanın hesaplarına ilişkin işlemlerde istenebilir. Belge almak, ret süresini durdurmaz veya uzatmaz; ret süresi TMK m.606’ya göre işler. Mirası reddetmek isteyen mirasçının süre ve şekil kurallarını ayrıca izlemesi gerekir.
Mirasçılık belgesi noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınır; miras taksimi ve ortaklığın giderilmesi davaları taşınmazın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesinde görülür. Tapu işlemleri taşınmazın bağlı olduğu tapu müdürlüğünde yapılır. Aydın Adliyesi, Efeler'de Köprülü-Veysi Paşa Mahallesi'ndeki Adalet Sarayı'nda hizmet verir; Nazilli ve Söke adliyeleri ile bunlara bağlı ilçe adliyeleri için ilçe–adliye tablosu Aydın'da yargı sayfasındadır.
Mirasçılık belgesini kimler verir?
TMK m.598’e göre yasal mirasçı oldukları belirlenenlere, başvuruları üzerine sulh mahkemesince veya noterlikçe belge verilir. Noterlikçe verilebilecek haller ve sınırları ilgili mevzuatta düzenlenir; atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı belgesi ise TMK m.598’e göre sulh mahkemesince verilir.
Atanmış mirasçı için belge nasıl alınır?
Mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin ölüme bağlı tasarrufa, mirasçılar veya başka vasiyet alacaklıları tarafından kendilerine bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmedikçe, lehine tasarrufta bulunulan kimseye sulh mahkemesince atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belge verilir (TMK m.598).
Hangi mahkeme yetkilidir?
Çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkeme aksine düzenleme bulunmadıkça sulh hukuk mahkemesidir (HMK m.383). Yetki bakımından talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir (HMK m.384). Mirasçılık belgesinin iptali ve yeni belge verilmesine ilişkin davalarda mirasçıların her birinin oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir (HMK m.11).
Belge almak mirası kabul etmek anlamına gelir mi?
Mirasçılık belgesi mirasçılık sıfatını gösteren bir belgedir. TMK m.610’da ret hakkını ortadan kaldıran davranışlar sayılırken belge alınması bunlar arasında yer almamıştır. Ret süresi belgeden bağımsız olarak TMK m.606’ya göre işler.
Belge yanlış veya eksik çıkarsa ne olur?
Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir (TMK m.598). İptali ve yeni belge verilmesi için dava açılabilir; bu davalarda yetki HMK m.11’de ayrıca düzenlenmiştir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir ve belirli bir dosya için hukuki görüş içermez.