Kasten ve taksirle yaralama, meşru savunma, haksız tahrik, şikâyet, uzlaştırma ve adli rapora ilişkin genel bilgi.
Yaralama ve hayata karşı suçlar, Türk Ceza Kanunu'nun Kişilere Karşı Suçlar kısmında düzenlenir. Kanun, kasten öldürmeyi (m.81), taksirle öldürmeyi (m.85), kasten yaralamayı (m.86) ve taksirle yaralamayı (m.89) ayrı hükümlerle ele alır. Yaralama suçlarında neticenin ağırlığı, ceza ve usul bakımından belirleyicidir. Adli tıp raporu da bu nedenle dosyanın en önemli delillerinden biridir. Yaralama dosyalarında olayın nasıl geliştiği, tarafların davranışları ve yaralanmanın niteliği birlikte incelenir. Hayata karşı suçlarda ise kanun çok daha ağır yaptırımlar öngörür ve usul daha kapsamlıdır. Bu sayfada ağırlıklı olarak yaralama suçları ele alınmaktadır.
Bu sayfa genel bir çerçeve sunar. Kasten ve taksirle yaralama, meşru savunma ve haksız tahrik kavramları, şikâyet ve uzlaştırma ile adli raporun rolü kısaca anlatılır. Metin belirli bir olay hakkında değerlendirme içermez. Somut bir olayda hangi hükmün uygulanacağı, dosyanın tamamına göre belirlenir. Mevzuat değişebileceğinden güncel metin mevzuat.gov.tr adresinden izlenmelidir. Meşru savunma ve haksız tahrik, çoğu zaman karıştırılan iki ayrı kavramdır. Birincisinde faile ceza verilmez (TCK m.25), ikincisinde ise ceza kanunda belirtilen oranda indirilir (TCK m.29). Her ikisi de ancak mahkemenin delilleri değerlendirmesiyle sonuç doğurur. Süreler ve ceza aralıkları için güncel kanun metni esas alınmalıdır.
- Kasten yaralama (TCK m.86) ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâller (m.87)
- Taksirle yaralama (TCK m.89)
- Meşru savunma (TCK m.25)
- Haksız tahrik (TCK m.29)
- Şikâyet ve uzlaştırma (TCK m.73, CMK m.253)
- Adli rapor ve tıbbi belgeler
Olayın bildirilmesi
Kişi sağlık kuruluşuna başvurur ve olay kolluğa veya savcılığa bildirilir.
Adli rapor
Yaralanmanın niteliği ve ağırlığı, adli tıp incelemesiyle belirlenir. Rapor, suçun hangi hüküm kapsamında değerlendirileceğini etkiler.
Şikâyet ve uzlaştırma
Şikâyete bağlı veya uzlaştırma kapsamındaki suçlarda önce uzlaştırma girişiminde bulunulur. Uzlaşma sağlanırsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilebilir.
İddianame ve kovuşturma
Yeterli şüphe varsa kamu davası açılır. Mahkeme, tarafların beyanlarını ve delilleri değerlendirir.
Karar ve kanun yolları
Mahkeme, hukuka uygunluk sebeplerini ve cezayı etkileyen hâlleri de gözeterek karar verir. Kanun yollarına başvurulabilir.
Kasten ve taksirle yaralama
TCK m.86, kasten başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişiyi cezalandırır. Mağdurun duyularında veya organlarında sürekli zayıflama gibi ağır sonuçlar doğarsa TCK m.87 uygulanır. Taksirle yaralama ise TCK m.89'da düzenlenir. Bu suçta fail, sonucu istemez, ancak dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranır. Kasten yaralamanın temel hâli bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis cezasını gerektirir (m.86/1). Etkisi basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif kasten yaralamada ve taksirle yaralamada ise hapis veya adli para cezası seçeneği vardır (m.86/2, m.89/1).
Kasten yaralamanın nitelikli hâlleri de vardır. Fiilin üstsoya, altsoya, eşe veya kardeşe karşı, silahla ya da kendini savunamayacak durumdaki kişiye karşı işlenmesi gibi durumlarda kanun cezayı artırır ve şikâyet aramaz. Hayata karşı suçlarda ise kasten öldürme TCK m.81'de, taksirle öldürme m.85'te düzenlenir.
Meşru savunma ve haksız tahrik
Meşru savunma, TCK m.25 kapsamında bir hukuka uygunluk sebebidir. Koşulları varsa faile ceza verilmez. Haksız tahrik ise TCK m.29'da bir cezayı azaltan bir sebeptir. İkisi birbirinden farklıdır. Meşru savunmada ceza verilmesini engelleyen bir durum, haksız tahrikte yalnızca cezayı azaltan bir durum söz konusudur. Her ikisinin de değerlendirilmesi, dosyadaki delillere dayanır.
Meşru savunmada saldırının haksız, gerçekleşmiş veya gerçekleşmesi muhakkak olması ve savunmanın orantılı olması aranır. Orantının aşılması hâlinde kanun ayrı hükümler içerir. Haksız tahrik ise haksız bir fiilin yarattığı hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işlenmesini kapsar.
Şikâyet, uzlaştırma ve adli rapor
CMK m.253, kasten yaralamayı (m.86, üçüncü fıkra hariç; m.88) ve taksirle yaralamayı (m.89) uzlaştırma kapsamında sayar. Soruşturma konusu suçun uzlaşmaya tabi olması ve kamu davası açılması için yeterli şüphenin bulunması hâlinde dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir; büro tarafından görevlendirilen uzlaştırmacı, şüpheli ile mağdura uzlaşma teklifinde bulunur (CMK m.253/4). Yaralanmanın niteliğine ilişkin adli rapor, hangi hükmün uygulanacağını doğrudan etkiler. Çözümü özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde bilirkişinin görüşünün alınmasına karar verilebilir (CMK m.63).
Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi altı aydır; süre, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar (TCK m.73).
Önemli not
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki görüş veya kişiye özel tavsiye içermez. Mevzuat değişebilir.
Soruşturma, ilgili adliyedeki Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülür; ceza davaları asliye ceza veya ağır ceza mahkemelerinde görülür. Aydın, Nazilli ve Söke adliyelerinde ağır ceza mahkemesi bulunur. Aydın Adliyesi'nde adli sicil şefliği ve denetimli serbestlik müdürlüğü de yer alır. Aydın Adliyesi, Efeler'de Köprülü-Veysi Paşa Mahallesi'ndeki Adalet Sarayı'nda hizmet verir; Nazilli ve Söke adliyeleri ile bunlara bağlı ilçe adliyeleri için ilçe–adliye tablosu Aydın'da yargı sayfasındadır.
Kasten yaralama her durumda şikâyete bağlı mıdır?
Hayır, bu suça göre değişir. TCK m.86/2, etkisi basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif yaralamayı şikâyete bağlı kılar. Aynı maddenin üçüncü fıkrasındaki nitelikli hâllerde ise şikâyet aranmaz. Şikâyet süresi TCK m.73'te düzenlenmiştir.
Meşru savunma nedir?
TCK m.25, haksız bir saldırıyı o anda hal ve koşullara göre saldırı ile orantılı biçimde defetmek zorunluluğuyla işlenen fiillerde faile ceza verilmeyeceğini belirtir. Saldırının gerçekleşmiş, gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olması aranır. Koşulların varlığını mahkeme dosya içeriğine göre değerlendirir.
Haksız tahrik nedir?
TCK m.29'a göre haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kişiye, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine on sekiz yıldan yirmi dört yıla, müebbet hapis cezası yerine on iki yıldan on sekiz yıla kadar hapis cezası verilir; diğer hâllerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir. Tahrikin varlığı ve ağırlığı, olayın somut koşullarına göre mahkemece takdir edilir.
Adli rapor ne işe yarar?
Adli rapor, yaralanmanın niteliğini ve etkisini tespit eder. Örneğin etkinin basit tıbbi müdahaleyle giderilip giderilemeyeceği, suçun temel mi nitelikli mi sayılacağını etkiler.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir ve belirli bir dosya için hukuki görüş içermez.