6136 sayılı Kanun ile Türk Ceza Kanunu’nun silah kavramına ve silahla işlenen suçlara ilişkin hükümlerinin, el koyma ve müsadere ile yargılama sürecinin genel çerçevesi.
Ateşli silahlar, bıçaklar ve diğer aletler, 10 Temmuz 1953 tarihli 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’da düzenlenir. Bu kanun silahların bulundurulması, taşınması ve ticaretine ilişkin ruhsat ve izin esaslarını belirler. Türk Ceza Kanunu ise silah kavramını tanımlar ve silahla işlenen suçlar için ayrı nitelikli hâller öngörür.
Bu sayfa, silah ve bıçak konusundaki düzenlemelerin genel çerçevesini tanıtır. 6136 sayılı Kanun’un madde numaraları, ruhsat türleri ve ceza hükümleri sık değişebildiğinden burada ayrıntılı biçimde anlatılmaz; bu konularda güncel metin mevzuat.gov.tr adresinden incelenmelidir. Metin belirli bir olay hakkında değerlendirme içermez.
- Silah kavramı (TCK m.6/1-f)
- 6136 sayılı Kanun ve ruhsat esasları
- Silahla işlenen suçlarda nitelikli hâller
- El koyma ve müsadere (TCK m.54)
- Tutuklama nedenleri kataloğu (CMK m.100)
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK m.231)
Yakalama veya arama
Süreç çoğunlukla kolluğun bir kontrol, ihbar veya arama sırasında silah veya bıçak ele geçirmesiyle başlar. Arama ve el koyma, CMK’daki koşullara göre yapılır.
El koyma ve muhafaza
Ele geçirilen silah veya alet muhafaza altına alınır ve tutanağa bağlanır. Üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alım ve satımı suç oluşturan eşya müsadere edilir (TCK m.54/4).
Soruşturma
Cumhuriyet savcısı delilleri toplar; ele geçirilen eşyanın niteliği ve ruhsat durumu araştırılır. Gerektiğinde bilirkişi görüşü alınır.
İddianame veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı
Yeterli şüphe oluşursa iddianame düzenlenir; oluşmazsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir.
Kovuşturma
Mahkeme delilleri değerlendirir. Hükmedilen ceza, CMK m.231’deki sınırı aşmıyorsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması mümkündür.
6136 sayılı Kanun ve Türk Ceza Kanunu ilişkisi
Silahlara ilişkin düzenleme iki ayrı kanunda yer alır. 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun, silahların ve belirli aletlerin bulundurulması, taşınması, ticareti ve ruhsatlandırılmasına ilişkin özel hükümleri içerir. Türk Ceza Kanunu ise silahı genel olarak tanımlar ve silahın bir suçun işlenmesinde kullanılmasının cezaya etkisini düzenler.
Kanundaki ruhsat türleri, izin şartları, süreler ve ceza hükümleri burada yazılmamıştır; bunlar için güncel resmî metin esas alınmalıdır. Ceza Muhakemesi Kanunu, 6136 sayılı Kanun’un silah kaçakçılığına ilişkin hükmüne (m.12) tutuklama nedenleri kataloğunda atıf yapar.
Silah kavramı
TCK m.6/1-f silah deyimini şöyle sayar: ateşli silahlar, patlayıcı maddeler, saldırı ve savunmada kullanılmak üzere yapılmış her türlü kesici, delici veya bereleyici alet, saldırı ve savunma amacıyla yapılmış olmasa bile fiilen saldırı ve savunmada kullanılmaya elverişli diğer şeyler ve yakıcı, aşındırıcı, yaralayıcı, boğucu, zehirleyici, sürekli hastalığa yol açıcı nükleer, radyoaktif, kimyasal, biyolojik maddeler.
Bu tanım, ceza hukukunda silahın geniş anlamda ele alındığını gösterir. Bir aletin silah niteliği taşıyıp taşımadığı, yalnızca türüne değil, yapılış amacına ve fiilen saldırı ile savunmaya elverişliliğine göre de değerlendirilir. Tanıma girmeyen bir aletin ise 6136 sayılı Kanun kapsamında ayrı bir düzenlemeye tabi olup olmadığı, ilgili kanunun güncel metninden incelenmelidir.
Silahla işlenen suçlarda nitelikli hâl
Türk Ceza Kanunu’nun çeşitli maddelerinde silahın suçun işlenmesinde kullanılması ayrı bir nitelikli hâl olarak düzenlenmiştir. Tehdit suçunun silahla işlenmesi TCK m.106/2-a’da; görevi yaptırmamak için direnme suçunun silahla işlenmesi ise TCK m.265/4’te cezanın artırılması sebebi olarak sayılmıştır.
TCK m.170’te düzenlenen genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçunda, silahla ateş eden veya patlayıcı madde kullanan kişi bakımından ayrı bir ceza öngörülmüştür. 7571 sayılı Kanunla bu hükme, suçun ses ve gaz fişeği atabilen silahla ateş etmek suretiyle işlenmesi hâli için ayrı bir ceza aralığı ve suçun kişilerin toplu olarak bulundukları yerlerde işlenmesi hâli için artırım eklenmiştir.
El koyma ve müsadere
Kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan veya suçun işlenmesine tahsis edilen ya da suçtan meydana gelen eşyanın müsaderesine, iyiniyetli üçüncü kişilere ait olmamak koşuluyla hükmolunur. Suçun işlenmesinde kullanılmak üzere hazırlanan eşya ise kamu güvenliği, kamu sağlığı veya genel ahlak açısından tehlikeli olması durumunda müsadere edilir. Üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alım ve satımı suç oluşturan eşya da müsadere edilir (TCK m.54).
Suçta kullanılan eşyanın müsadere edilmesinin işlenen suça nazaran daha ağır sonuçlar doğuracağı ve bu nedenle hakkaniyete aykırı olacağı anlaşıldığında müsaderesine hükmedilmeyebilir. Müsaderenin ayrıntıları ve eşyanın iadesi hususları dosyadaki delil durumuna göre mahkemece belirlenir.
Tutuklama nedenleri ve yargılama süreci
Tutuklama, CMK m.100’e göre kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması hâlinde verilebilir; işin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması hâlinde tutuklama kararı verilemez. Aynı maddenin sayılan suçlar bakımından öngördüğü tutuklama nedeni karinesi kapsamında, 6136 sayılı Kanun’da tanımlanan silah kaçakçılığı suçları da anılmıştır.
Her silah veya bıçak dosyasında tutuklama kararı verilmez. Tutuklamanın zorunlu olup olmadığı, adli kontrol gibi daha hafif tedbirlerle yetinilip yetinilemeyeceği hâkim tarafından somut olayın koşullarına göre değerlendirilir.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması
CMK m.231, hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası olması hâlinde hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebileceğini düzenler. Bunun için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması, mahkemece sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varılması ve suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın tamamen giderilmesi gerekir.
Geri bırakma kararı verilirse sanık beş yıl süreyle denetim süresine tâbi tutulur. Bu hükmün bir silah veya bıçak dosyasında uygulanıp uygulanmayacağı, hükmedilecek cezaya ve kanundaki şartların gerçekleşmesine bağlıdır.
Soruşturma, ilgili adliyedeki Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülür; ceza davaları asliye ceza veya ağır ceza mahkemelerinde görülür. Aydın, Nazilli ve Söke adliyelerinde ağır ceza mahkemesi bulunur. Aydın Adliyesi'nde adli sicil şefliği ve denetimli serbestlik müdürlüğü de yer alır. Aydın Adliyesi, Efeler'de Köprülü-Veysi Paşa Mahallesi'ndeki Adalet Sarayı'nda hizmet verir; Nazilli ve Söke adliyeleri ile bunlara bağlı ilçe adliyeleri için ilçe–adliye tablosu Aydın'da yargı sayfasındadır.
Kanunda silah kavramı nasıl tanımlanır?
TCK m.6/1-f uyarınca silah; ateşli silahları, patlayıcı maddeleri, saldırı ve savunmada kullanılmak üzere yapılmış her türlü kesici, delici veya bereleyici aleti, saldırı ve savunma amacıyla yapılmış olmasa bile fiilen saldırı ve savunmada kullanılmaya elverişli diğer şeyleri ve belirli tehlikeli maddeleri kapsar.
Bıçak da silah sayılır mı?
Saldırı ve savunmada kullanılmak üzere yapılmış kesici, delici veya bereleyici aletler ile fiilen saldırı ve savunmada kullanılmaya elverişli diğer şeyler TCK m.6/1-f kapsamında silah tanımına girer. Bir bıçağın somut olayda bu kapsamda değerlendirilip değerlendirilmeyeceği, aletin niteliği ve kullanılış amacı gibi hususlara göre belirlenir.
Tehdidin silahla işlenmesi ceza bakımından fark yaratır mı?
Tehdidin silahla işlenmesi TCK m.106/2-a uyarınca nitelikli hâldir ve daha ağır bir ceza aralığına bağlıdır.
Silaha el konulursa ne olur?
Üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alım ve satımı suç oluşturan eşya müsadere edilir. Müsaderenin ayrıntıları TCK m.54’te yer alır.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması mümkün müdür?
CMK m.231 uyarınca hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise ve kanundaki diğer şartlar bulunuyorsa mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir ve belirli bir dosya için hukuki görüş içermez.