1939 tarihli 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun çerçevesinde zeytinlik sahalarının korunması, zeytin ağacının sökümü ve idari yargı yolu hakkında genel bilgi.
3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun, 1939 tarihlidir ve zeytinlik sahalarını ve zeytinciliğin ıslahını düzenler. Kanun, zeytinliklerin korunmasını ve gelişimini esas alır. Türkiye’de zeytinciliğin yoğun olduğu bölgelerde bu kanun, imar ve benzeri konularda gündeme gelir.
Bu sayfa genel bilgi niteliğindedir. Kanunun hükümleri, ilgili yönetmelikler ve yargı kararları birlikte değerlendirilmelidir. Güncel mevzuat için Resmî Gazete ve Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır.
- 3573 sayılı Kanunun kapsamı ve amacı
- Zeytinlik sahalarında yasak tesisler ve yapılaşma
- Zeytin ağacının kesilmesi ve sökümü için izin
- İdari işlemlere karşı iptal davası
- Kanunun güncel metninin takibi
- Güncel durumun takibi
Zeytinlik niteliğinin tespiti
Taşınmazın zeytinlik sahası olup olmadığı ilgili müdürlükten öğrenilir.
İzin gerektiren işlemin belirlenmesi
Ağaç sökümü, yapılaşma veya başka bir faaliyet için gereken izin türü saptanır.
İdareye başvuru
İzin talebi veya itiraz, ilgili idareye yazılı olarak iletilir.
İdari işlemin değerlendirilmesi
İdarenin işlemi hukuka uygunluk açısından incelenir; red veya izin kararının gerekçesine bakılır.
Yargı yoluna başvuru
İşlemin hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa, idari yargıda iptal davası açılabilir; dava süresi 2577 sayılı Kanunun 7. maddesine göre belirlenir.
Kanunun amacı ve kapsamı
3573 sayılı Kanun, zeytinlik sahalarını koruma altına alır ve zeytinciliğin ıslahına yönelik hükümler içerir. 1939 tarihli bu kanun, zamanla yapılan değişikliklerle günümüze ulaşmıştır; 20. maddesi 1995 ve 2008 tarihli kanunlarla değiştirilmiştir.
Kanun, zeytinliğin kendisini, zeytin ağaçlarını ve zeytinliğin gelişimini korur. Zeytinlik sahası olarak belirlenen alanlarda farklı faaliyetler kanunla sınırlandırılmıştır.
Zeytinlik sahalarında yasak tesisler
Kanunun 20. maddesi, zeytinlik sahaları içinde ve çevresinde zeytinliklerin gelişmesine mani olacak kimyevi atık bırakan, toz ve duman çıkaran tesislerin yapılmasını ve işletilmesini yasaklar; zeytinyağı fabrikaları ile küçük ölçekli tarımsal sanayi işletmelerinin yapımı ve işletilmesi Bakanlığın iznine bağlıdır.
Bir tesisin bu kapsamda değerlendirilip değerlendirilmeyeceği somut olaya göre idarece ve gerektiğinde yargı mercilerince belirlenir.
Zeytin ağacının kesilmesi ve sökümü
Zeytincilik sahaları daraltılamaz; bu sahalardaki zeytin ağaçlarının sökülmesi Bakanlığın fenni gerekçeye dayalı iznine tabidir. İzin verilmesinde ilgili araştırma enstitülerinin ve mahallinde varsa ziraat odasının uygun görüşü alınır. Bu hâlde dahi kesin zaruret görülmeyen zeytin ağacı kesilemez ve sökülemez.
İzinsiz kesenler veya sökenlere kanunda idarî para cezası öngörülmüştür; idarî para cezasına karar vermeye mahallî mülkî amir yetkilidir (m.21).
İdari yargı yolu
Zeytinliklere ilişkin idari işlemlere karşı idari yargıda iptal davası açılabilir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesine göre özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gündür; süre, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar.
Sürenin kaçırılması dava yolunun kapanmasına yol açabilir. Bu nedenle işlemin öğrenilme tarihinin ve bildirim şeklinin doğru belirlenmesi önemlidir.
Kanunun güncel metninin takibi
3573 sayılı Kanunun güncel metni ve değişiklikleri Mevzuat Bilgi Sisteminden izlenmelidir. Zeytinliklere ilişkin düzenlemeler zaman içinde değişebilir.
Güncel durum için Resmî Gazete ve Anayasa Mahkemesi kararlarına bakılmalıdır. Bu sayfada ayrıntı verilmemektedir.
İlgili düzenlemeler
Zeytinlikler, 3573 sayılı Kanun dışında imar, çevre, orman ve tarım mevzuatıyla da ilişkilidir. Bu düzenlemeler birlikte değerlendirilerek zeytinliğin hukuki durumu belirlenir.
Tarım arazilerinin korunmasına ilişkin ayrı bir sayfada 5403 sayılı Kanun anlatılmaktadır.
Dikkat edilecek noktalar
Zeytinlik niteliği taşıyan bir taşınmazda işlem yapmadan önce niteliğin resmî olarak sorulması gerekir. Tapudaki vasıf ile fiilî durum aynı olmayabilir.
İdarenin işlemlerine karşı dava açma süreleri kısadır; süre kaçırılırsa dava yolu kapanabilir.
- İzin olmadan ağaç kesilmemelidir.
- Dava açma süresi, özel kanunda ayrı süre yoksa, idare mahkemelerinde altmış gündür.
- Güncel durum için Resmî Gazete ve Anayasa Mahkemesi kararları izlenmelidir.
Zeytinlik sahalarına ilişkin işlemler Tarım ve Orman Bakanlığı'nın il ve ilçe müdürlüklerince yürütülür. İdari işlemlere karşı iptal davaları idare mahkemesinde açılır; Aydın'da idare mahkemesi bulunur ve istinaf başvuruları bölge idare mahkemesine yapılır.
Zeytin ağacı izinsiz kesilebilir mi?
Hayır. 3573 sayılı Kanunun 20. maddesine göre zeytincilik sahalarındaki zeytin ağaçlarının sökülmesi Bakanlığın fenni gerekçeye dayalı iznine tabidir; bu hâlde dahi kesin zaruret görülmeyen zeytin ağacı kesilemez ve sökülemez. İzinsiz kesenler veya sökenlere idarî para cezası verilir.
Zeytinlik sahalarında yapılaşma mümkün müdür?
Hayır, sınırsız değildir. 20. madde, zeytinlik sahaları içinde ve çevresinde zeytinliklerin gelişmesine mani olacak kimyevi atık bırakan, toz ve duman çıkaran tesislerin yapılamayacağını ve işletilemeyeceğini düzenler; zeytinyağı fabrikası ile küçük ölçekli tarımsal sanayi işletmelerinin yapımı Bakanlığın iznine bağlıdır. Belediye sınırları içindeki zeytinlik sahalarının imar hudutları kapsamına alınması hâlinde toplam yapılaşma için maddede ayrıca bir sınır öngörülmüştür.
İdari işleme karşı hangi dava açılabilir?
İdari işlemlere karşı idari yargıda iptal davası açılabilir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesine göre özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gündür; süre idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar.
3573 sayılı Kanun ne zaman çıkarılmıştır?
Kanun 26 Ocak 1939 tarihlidir (Resmî Gazete: 7 Şubat 1939) ve zeytinlik sahalarını ve zeytinciliğin ıslahını düzenler.
Kanunun güncel metni nereden izlenmelidir?
3573 sayılı Kanunun güncel metni ve değişiklikleri Mevzuat Bilgi Sisteminden (mevzuat.gov.tr) izlenmelidir. Zeytinliklere ilişkin yeni düzenlemeler ve bunlara ilişkin yargı kararları için Resmî Gazete ve Anayasa Mahkemesi kararlarına bakılmalıdır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir ve belirli bir dosya için hukuki görüş içermez.