Aile hukuku davalarında görev ve yetki kuralları, cevap ve kanun yolu süreleri, adli tatil ile arabuluculuğa ilişkin kanun hükümleri hakkında genel bilgi.
Boşanma, velayet, nafaka ve soybağı gibi aile hukuku uyuşmazlıkları aile mahkemelerinde görülür. Aile mahkemelerinin görevi 4787 sayılı Aile Mahkemeleri Kanunu'nda düzenlenir. Yargılamada ise Hukuk Muhakemeleri Kanunu uygulanır; Türk Medeni Kanunu boşanma yargılaması için bazı özel kurallar getirir (TMK m.184). Davanın hangi mahkemede açılacağı yetki kurallarına, hangi sürelerle ilerleyeceği ise usul kurallarına bağlıdır.
Bu sayfa aile mahkemesinde yetkinin nasıl belirlendiğini, dilekçelerin tebliğini, cevap ve kanun yolu sürelerini, adli tatilin etkisini ve arabuluculuk konusundaki kanun hükümlerini genel hatlarıyla anlatır. Harç ve gider avansı tutarları her yıl belirlendiğinden sayfada tutar verilmemiştir; güncel tutar ilgili resmî kaynaktan öğrenilir. Metin belirli bir olay hakkında değerlendirme içermez. Güncel metin mevzuat.gov.tr adresinden izlenmelidir.
- Boşanma ve ayrılık davalarında yetki (TMK m.168)
- Nafaka ve soybağı davalarında yetki (TMK m.177, m.283, m.365)
- Dilekçelerin tebliği ve cevap süresi (HMK m.122, m.127)
- Duruşmaya gelmeme ve dosyanın işlemden kaldırılması (HMK m.150)
- İstinaf ve temyiz süreleri (HMK m.345, m.361)
- Adli tatil ve arabuluculuk (HMK m.102-104, 6325)
Yetkili mahkemenin belirlenmesi
Boşanma veya ayrılık davasında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m.168).
Dilekçenin tebliği
Dava dilekçesi mahkeme tarafından davalıya tebliğ edilir. Davalının iki hafta içinde cevap verebileceği tebliğ zarfında gösterilir (HMK m.122).
Ön inceleme ve tahkikat
Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılır; bu aşama tamamlanmadan tahkikata geçilemez (HMK m.137).
Karar
Mahkeme boşanma sebebinin ispatlanıp ispatlanmadığını değerlendirir. Boşanmanın fer'i sonuçlarına ilişkin anlaşmalar hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz (TMK m.184).
Kanun yolu ve kesinleşme
İstinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır; süre ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar (HMK m.345). Temyiz için de tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre vardır (HMK m.361).
Görev ve usul
Aile hukuku uyuşmazlıkları, aile mahkemelerinin görev alanındadır; görev kuralları 4787 sayılı Kanun'da düzenlenir. Boşanmada yargılama, Türk Medeni Kanunu'ndaki özel kurallar saklı kalmak üzere Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na tabidir (TMK m.184).
Bu özel kurallara göre hâkim, boşanma veya ayrılık davasının dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz; taraflara yemin öneremez; tarafların ikrarları hâkimi bağlamaz ve kanıtları serbestçe takdir eder. Hâkim, taraflardan birinin istemi üzerine duruşmanın gizli yapılmasına karar verebilir.
Yetkili mahkeme
Boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m.168). Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m.177).
Soybağına ilişkin davalar taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesinde açılır (TMK m.283). Yardım nafakası davasında yetkili mahkeme taraflardan birinin yerleşim yeri mahkemesidir (TMK m.365). Özel bir yetki kuralı bulunmayan davalarda Hukuk Muhakemeleri Kanunu'ndaki genel yetki kuralı, yani davalının yerleşim yeri mahkemesi esas alınır (HMK m.6).
Dava dilekçesi ve tebligat
Dava dilekçesinde mahkemenin adı, tarafların adı, soyadı ve adresleri, davacının kimlik numarası gibi kanunda sayılan unsurlar bulunur (HMK m.119). Dilekçe mahkeme tarafından davalıya tebliğ edilir (HMK m.122).
Tebligatın doğru adrese yapılabilmesi için adres bilgisi önemlidir. Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılır (HMK m.137).
Geçici önlemler
Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince eşlerin barınmasına, geçimine, mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re'sen alır (TMK m.169).
Duruşma ve dosyanın işlemden kaldırılması
Usulüne uygun davet edilen taraflar duruşmaya gelmedikleri veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir. İşlemden kaldırılan dava, kanundaki şartlarla üç ay içinde yenilenebilir; bu sürede yenilenmeyen dava açılmamış sayılır (HMK m.150).
Kanun yolları
İstinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır. Bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinden verilen temyizi kabil nihai kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabilir (HMK m.345, m.361).
Boşanma sonrası tazminat ve nafaka gibi dava hakları bakımından ise boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımı gerçekleşir (TMK m.178).
Arabuluculuk
Arabuluculuk, tarafların serbestçe tasarruf edebilecekleri iş veya işlemlerden doğan özel hukuk uyuşmazlıklarında uygulanan ve ihtiyari olarak yürütülen bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir (6325 m.1, m.2). Hâkim, ön incelemede tarafların serbestçe tasarruf edebileceği davalarda onları sulhe veya arabuluculuğa teşvik eder (HMK m.137).
Arabuluculuk sonunda varılan anlaşma belgesi, kanundaki şartlarla icra edilebilirlik şerhi verilerek ilam niteliği kazanabilir. Arabuluculuğa elverişli aile hukukuna ilişkin uyuşmazlıklarda bu şerhe ilişkin inceleme duruşmalı olarak yapılır (6325 m.18). Bir uyuşmazlıkta arabulucuya başvurunun dava şartı olup olmadığı ise ilgili kanunun açık hükmüne bağlıdır (6325 m.18/A).
Boşanma, velayet ve nafaka davaları aile mahkemesinde görülür; yetkili mahkeme kanundaki yetki kurallarına göre belirlenir. Aydın Adliyesi'nde aile mahkemeleri bulunur. Aydın Adliyesi, Efeler'de Köprülü-Veysi Paşa Mahallesi'ndeki Adalet Sarayı'nda hizmet verir; Nazilli ve Söke adliyeleri ile bunlara bağlı ilçe adliyeleri için ilçe–adliye tablosu Aydın'da yargı sayfasındadır.
Boşanma davası hangi şehirde açılır?
Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m.168). Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m.177).
Dava harcı ve gider avansı ne kadardır?
Tutarlar her yıl ilgili mevzuata göre belirlendiğinden bu sayfada tutar verilmemiştir. Güncel tutar ilgili resmî kaynaktan öğrenilir.
Aile davaları adli tatilde görülür mü?
Adli tatil her yıl yirmi temmuzda başlar, otuz bir ağustosta sona erer (HMK m.102). Adli tatilde, ihtiyati tedbir gibi geçici hukuki koruma talepleri ile her çeşit nafaka davaları ve soybağı, velayet ve vesayete ilişkin dava veya işler görülür (HMK m.103).
Cevap dilekçesi için süre nedir?
Cevap dilekçesini verme süresi, dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır. Durum ve koşullara göre bu sürede hazırlanması çok zor veya imkânsızsa, bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir (HMK m.127). Süresinde cevap dilekçesi vermemiş davalı, davacının ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır (HMK m.128).
İstinaf süresi nedir?
İstinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır ve ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar (HMK m.345). Adli tatile tabi dava ve işlerde sürenin bitmesi tatil zamanına rastlarsa, süre adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır (HMK m.104).
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir ve belirli bir dosya için hukuki görüş içermez.