6284 sayılı Kanun kapsamında şiddet mağdurlarını korumaya yönelik koruyucu ve şiddet uygulayana yönelik önleyici tedbirlerin türleri, süresi, itiraz yolu ve ihlal hâlinde zorlama hapsi hakkında genel bilgi.
6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin korunması ve bu kişilere yönelik şiddetin önlenmesi amacıyla alınacak tedbirlere ilişkin usul ve esasları düzenler (m.1). Kanun iki tür tedbir öngörür. Koruyucu tedbirler korunan kişiye yöneliktir; önleyici tedbirler ise şiddet uygulayan veya uygulama tehlikesi bulunan kişi hakkında alınır.
Bu sayfa tedbir türlerini, kimlerin karar verebileceğini, sürelerini ve ihlal hâlindeki sonuçları kanun metnindeki çerçevesiyle tanıtır. Metin belirli bir olay hakkında değerlendirme içermez. Şiddet veya şiddet tehlikesi bulunan acil durumlarda kolluk ve ilgili kamu kurumlarına başvurulması gerekir. Güncel kanun metni mevzuat.gov.tr adresinden izlenmelidir.
- Mülkî amir tarafından verilen koruyucu tedbirler (m.3)
- Hâkim tarafından verilen koruyucu tedbirler (m.4)
- Hâkim tarafından verilen önleyici tedbirler (m.5)
- Tedbir talebi, süre ve ihbar (m.7, m.8)
- İtiraz (m.9)
- Tedbire aykırılık ve zorlama hapsi (m.13)
Başvuru veya ihbar
Tedbir kararı, ilgilinin talebi, Bakanlık veya kolluk görevlilerinin ya da Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine verilir. Tedbir kararları en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yer hâkiminden, mülkî amirden ya da kolluk biriminden talep edilebilir (m.8/1). Şiddet veya şiddet tehlikesini herkes resmî makamlara ihbar edebilir (m.7).
Karar
Koruyucu ve önleyici tedbirlere, kanunda belirtilen makamlar tarafından karar verilir. Önleyici tedbir kararı geciktirilmeksizin verilir (m.8/3).
Tebliğ ve ihtar
Tedbir kararı korunan kişiye ve şiddet uygulayana tefhim veya tebliğ edilir. Tebliğde, karara aykırılık hâlinde zorlama hapsinin uygulanacağı ihtar edilir (m.8/4-5).
İtiraz
Kararlara karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz mercii kararını bir hafta içinde verir ve bu karar kesindir (m.9).
Süre ve uzatma
Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir. Şiddet veya tehlikenin devam edeceği anlaşılırsa tedbirlerin süresi veya şekli değiştirilebilir, tedbirler kaldırılabilir ya da aynen devam ettirilebilir (m.8/2).
Kanunun amacı ve kapsamı
Kanunun amacı, şiddet mağdurlarının korunması ve şiddetin önlenmesidir (m.1). Kanun, şiddeti fiziksel, cinsel, psikolojik, sözlü veya ekonomik her türlü tutum ve davranış olarak geniş biçimde tanımlar. Ev içi şiddet ise mağdur ve şiddet uygulayan aynı haneyi paylaşmasa da aile veya hanede ya da aile mensubu sayılan diğer kişiler arasında meydana gelen şiddettir (m.2).
Kanundaki hâkim, aile mahkemesi hâkimidir (m.2). Şiddet önleme ve izleme merkezleri, tedbirlerin etkin uygulanmasına yönelik destek ve izleme hizmetlerini yedi gün yirmi dört saat esasıyla yürüten merkezlerdir (m.2, m.14).
Mülkî amirin alabileceği koruyucu tedbirler
Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde barınma ve geçici koruma tedbirleri kolluk amirlerince de alınabilir. Kolluk amiri evrakı en geç kararın alındığı tarihi takip eden ilk işgünü içinde mülkî amirin onayına sunar; kırk sekiz saat içinde onaylanmayan tedbirler kendiliğinden kalkar (m.3).
Mülkî amir, korunan kişi için aşağıdaki tedbirlerden birine veya birkaçına ya da uygun görülecek benzer tedbirlere karar verebilir:
- Uygun barınma yeri sağlanması
- Geçici maddi yardım yapılması
- Psikolojik, mesleki, hukuki ve sosyal rehberlik ve danışmanlık hizmeti verilmesi
- Hayati tehlike hâlinde geçici koruma altına alınması
- Kanundaki şartlarla kreş imkânı sağlanması
Hâkimin alabileceği koruyucu tedbirler
Hâkim, korunan kişiyle ilgili olarak işyerinin değiştirilmesine, evli kişi için müşterek yerleşim yerinden ayrı yerleşim yeri belirlenmesine ve Türk Medeni Kanunu'ndaki şartların varlığı hâlinde korunan kişinin talebi üzerine tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulmasına karar verebilir. Hayati tehlikenin bulunması ve diğer tedbirlerin yeterli olmayacağının anlaşılması hâlinde, ilgilinin aydınlatılmış rızasına dayalı olarak kimlik ve ilgili diğer bilgi ve belgelerinin değiştirilmesi de mümkündür (m.4).
Hâkimin alabileceği önleyici tedbirler
Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde bu tedbirlerden bir kısmı kolluk amirlerince de alınabilir. Kolluk amiri evrakı en geç kararın alındığı tarihi takip eden ilk işgünü içinde hâkimin onayına sunar; hâkim tarafından yirmi dört saat içinde onaylanmayan tedbirler kendiliğinden kalkar (m.5/2).
Şiddet uygulayan hakkında hâkim, aşağıdaki tedbirlerden birine, birkaçına veya uygun görülecek benzer tedbirlere karar verebilir:
- Şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmaması
- Müşterek konuttan uzaklaştırılması ve konutun korunan kişiye tahsis edilmesi
- Korunan kişilere, konuta, okula ve işyerine yaklaşmaması
- Daha önce verilmiş bir kişisel ilişki kararı varsa kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılması, sınırlanması ya da kaldırılması
- Korunan kişiyi iletişim araçlarıyla veya başka surette rahatsız etmemesi
- Bulundurulması veya taşınmasına kanunen izin verilen silahları kolluğa teslim etmesi
- Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımı ve tedavi ile ilgili tedbirler
Tedbirle birlikte alınabilecek diğer kararlar
Hâkim, kanunda belirtilen tedbirlerle birlikte Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki kurulması hususlarında karar vermeye yetkilidir. Şiddet uygulayan aynı zamanda ailenin geçimini sağlayan veya katkıda bulunan kişi ise ve nafakaya hükmedilmemişse, hâkim talep edilmese dahi tedbir nafakasına hükmedebilir (m.5/3-4).
Kanunun uygulanması, suça ilişkin hükümleri etkilemez. Kişinin silah bulundurması veya uyuşturucu madde kullanmasının suç oluşturması ya da fiilinin başka bir suç oluşturması hâlinde ilgili ceza ve koruma tedbiri hükümleri saklıdır (m.6).
Süre, itiraz ve izleme
Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilir; süre ve şekil, kanundaki şartlarla değiştirilebilir (m.8/2). Kararlara karşı iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir (m.9).
Tedbir kararlarının uygulanmasında hâkim kararı ile teknik araç ve yöntemler kullanılabilir. Ancak bu suretle kişilerin ses ve görüntüleri dinlenemez, izlenemez ve kayda alınamaz (m.12). Korunan kişi ve diğer aile bireylerinin kimlik ve adres bilgileri, gerekli görülürse tüm resmî kayıtlarda gizli tutulur (m.8/6).
Aykırılık hâlinde zorlama hapsi
Tedbir kararına aykırı hareket eden şiddet uygulayan hakkında hâkim kararıyla zorlama hapsi uygulanır. İlk aykırılıkta üç günden on güne, her tekrarında on beş günden otuz güne kadar zorlama hapsi öngörülür; toplam süre altı ayı geçemez. Zorlama hapsi kararları Cumhuriyet başsavcılığınca yerine getirilir (m.13).
Boşanma, velayet ve nafaka davaları aile mahkemesinde görülür; yetkili mahkeme kanundaki yetki kurallarına göre belirlenir. Aydın Adliyesi'nde aile mahkemeleri bulunur. Aydın Adliyesi, Efeler'de Köprülü-Veysi Paşa Mahallesi'ndeki Adalet Sarayı'nda hizmet verir; Nazilli ve Söke adliyeleri ile bunlara bağlı ilçe adliyeleri için ilçe–adliye tablosu Aydın'da yargı sayfasındadır.
Koruyucu tedbir için delil veya belge gerekir mi?
Kanun, koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmayacağını belirtir. Önleyici tedbir kararı ise geciktirilmeksizin verilir ve bu kararın verilmesi kanunun amacını gerçekleştirmeyi tehlikeye sokabilecek şekilde geciktirilemez (m.8/3).
Tedbir kararı ne kadar süreyle verilir?
Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir. Şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesinin devam edeceğinin anlaşıldığı hâllerde, resen, korunan kişinin ya da Bakanlık veya kolluk görevlilerinin talebi üzerine tedbirlerin süresi veya şekli değiştirilebilir, tedbirler kaldırılabilir ya da aynen devam edebilir (m.8/2).
Karara itiraz edilebilir mi?
Evet. Kanun hükümlerine göre verilen kararlara karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde ilgililer tarafından aile mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz mercii kararını bir hafta içinde verir ve itiraz üzerine verilen kararlar kesindir (m.9).
Tedbire aykırı hareket edilirse ne olur?
Hakkında tedbir kararı verilen şiddet uygulayan, kararın gereklerine aykırı hareket ederse fiili bir suç oluştursa bile hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur. Her tekrarında süre on beş günden otuz güne kadardır; toplam süre altı ayı geçemez (m.13).
Tedbir kararı için boşanma davası açmak gerekir mi?
Kanun metninde tedbir kararı verilmesi için boşanma davasının açılmış olması şartı yer almaz. Tedbir, kanunda sayılan başvuru yollarıyla talep edilir (m.8/1). Kanun ayrıca, hâkimin tedbirlerle birlikte Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre velayet, nafaka ve kişisel ilişki konularında da karar verebileceğini düzenler (m.5/3).
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir ve belirli bir dosya için hukuki görüş içermez.