Hesabın izinsiz ele geçirilmesi ve başkası adına sahte hesap açılması hâllerinde TCK, KVKK ve CMK çerçevesinde başvurulabilecek yollara ilişkin genel bilgi.
Sosyal medya hesapları artık yalnızca kişisel iletişim aracı değildir. Hesap, çoğu zaman kişinin kimliğini, fotoğraflarını, yazışmalarını ve çevresiyle bağlantılarını bir arada taşır. Hesabın şifresinin değiştirilerek veya oturum bilgilerinin ele geçirilerek kullanılması ile başkasının adı ve fotoğrafıyla yeni bir hesap açılması farklı olgulardır. Türk Ceza Kanunu bu olguları tek bir suç adı altında toplamaz. Fiilin nasıl işlendiğine göre bilişim sistemine girme, verileri erişilmez kılma, kişisel verileri ele geçirme veya dolandırıcılık gibi farklı suç tipleri gündeme gelebilir.
Bu sayfa, hesabın ele geçirilmesi ve sahte hesap açılması hâllerinde kanundaki ilgili hükümleri ve başvuru yollarını genel çerçevesiyle tanıtır. Metin, belirli bir olay hakkında hukuki nitelendirme içermez. Somut bir olayda hangi suç tipinin uygulanacağı, fiilin ayrıntılarına ve dosyadaki delillere göre belirlenir.
- Hesap ele geçirme türleri
- Bilişim sistemine girme ve verileri erişilmez kılma (TCK m.243, m.244)
- Kişisel verilerin kaydedilmesi, verilmesi veya ele geçirilmesi (TCK m.135, m.136)
- Sahte hesap ve başkasının kimliğinin kullanılması
- Suç duyurusu ve delillerin korunması
- KVKK kapsamında başvuru ve tazminat
Olgunun belirlenmesi
Hesaba girişin nasıl gerçekleştiği, şifrenin değiştirilip değiştirilmediği ve hesap üzerinden hangi işlemlerin yapıldığı belirlenir. Sahte hesap durumunda ise hesabın adresi ve içeriği kayda alınır.
Platform tarafındaki süreç
Platformların kendi kurtarma ve bildirim mekanizmaları vardır. Bu süreç, ceza hukuku yollarından bağımsız yürütülebilir; ancak bildirim yazışmaları ve giriş uyarıları delil niteliği taşıyabilir.
Suç duyurusu
CMK m.158 uyarınca ihbar veya şikâyet Cumhuriyet Başsavcılığına ya da kolluk makamlarına yapılabilir. Şikâyet yazılı olabileceği gibi tutanağa geçirilmek üzere sözlü de yapılabilir.
Soruşturma
Cumhuriyet savcısı delilleri toplar. Bilişim sistemlerinde arama, kopyalama ve elkoyma gibi tedbirler CMK m.134’te düzenlenen koşullara bağlıdır.
Hukuki talepler
Kişilik hakkının zedelendiği hâllerde TMK m.24-25 kapsamında koruma ve tazminat talepleri ileri sürülebilir. Kişisel verilere ilişkin talepler için KVKK m.11-14 yolu da kullanılabilir.
Hesap ele geçirme türleri
Hesabın ele geçirilmesi farklı yollarla gerçekleşebilir. Şifrenin tahmin edilmesi, kişinin kandırılarak şifresini veya doğrulama kodunu paylaşması, başka bir hizmetten sızdırılmış şifrelerin denenmesi ve kişinin cihazına yetkisiz erişilmesi bu yollar arasında sayılabilir. Bu yöntemlerin her biri, hukuki nitelendirmede farklı sonuçlar doğurabilir. Örneğin hesaba doğrudan giren kişinin fiili ile kişiyi yanıltarak şifre alan kişinin fiili, aynı suç tipine girmeyebilir.
Hesap ele geçirildikten sonra yapılan işlemler de ayrıca önem taşır. Hesaptan mesaj gönderilmesi, para istenmesi, içeriklerin silinmesi veya özel yazışmaların paylaşılması gibi sonraki fiiller, ayrı suç tiplerinin gündeme gelmesine yol açabilir.
Bilişim sistemine girme ve veri üzerindeki fiiller
TCK m.243/1, bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına, hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kimseye bir yıla kadar hapis veya adli para cezası verilmesini öngörür. Fiil nedeniyle sistemin içerdiği veriler yok olur veya değişirse, aynı maddenin üçüncü fıkrasına göre altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir.
TCK m.244/2 ise bir bilişim sistemindeki verileri bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez kılan, sisteme veri yerleştiren ya da var olan verileri başka bir yere gönderen kişiyi altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırır. Aynı maddenin dördüncü fıkrası, bu fiillerin işlenmesi suretiyle kişinin kendisinin veya başkasının yararına haksız bir çıkar sağlamasının başka bir suç oluşturmaması hâlinde iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası öngörür. Bu hükümlerin bir sosyal medya hesabı bakımından uygulanıp uygulanmayacağı, olayın somut özelliklerine göre belirlenir.
Kişisel verilere ilişkin suçlar
TCK m.135/1, hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörür. Kişisel verinin kişilerin siyasi, felsefi veya dini görüşlerine, ırki kökenlerine ya da hukuka aykırı olarak ahlaki eğilimlerine, cinsel yaşamlarına, sağlık durumlarına veya sendikal bağlantılarına ilişkin olması durumunda ceza yarı oranında artırılır. TCK m.136 ise kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi için iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası öngörür.
Hesap ele geçirildiğinde fotoğraflar, yazışmalar ve iletişim bilgileri gibi veriler de başkasının eline geçmiş olabilir. Bu veriler bakımından TCK m.135-136 hükümleri değerlendirilir. Kişisel veriler ile ilgili suçlar bakımından KVKK m.17 de TCK’nın 135 ila 140. madde hükümlerinin uygulanacağını belirtir.
Sahte hesap ve başkasının kimliğinin kullanılması
Başkasının adı, fotoğrafı veya kimlik bilgileriyle hesap açılması durumunda kanun, bu fiili tek bir madde altında düzenlemez. Hesabın amacı belirleyicidir. Hesap üzerinden kişiye hakaret edilmişse TCK m.125, işlemediği bir fiil isnat edilerek soruşturma başlatılması sağlanmak istenmişse TCK m.267 gündeme gelebilir. Hesap aracılığıyla üçüncü kişilerden menfaat sağlanmışsa dolandırıcılık hükümleri değerlendirilir. TCK m.268 ise işlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla başkasına ait kimliği veya kimlik bilgilerini kullanan kimsenin iftira suçuna ilişkin hükümlere göre cezalandırılacağını düzenler.
Aynı zamanda, kişinin görüntüsünün, adının ve kişisel bilgilerinin izinsiz kullanılması kişilik hakkına saldırı oluşturabilir. TMK m.24 ve m.25 uyarınca saldırının önlenmesi, sona erdirilmesi ve tazminat talepleri bu kapsamda ileri sürülebilir.
Suç duyurusu ve delillerin korunması
CMK m.158’e göre suça ilişkin ihbar veya şikâyet Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir. İhbar veya şikâyet yazılı veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir. Şikâyet konusu fiilin suç oluşturmadığının herhangi bir araştırma yapılmasını gerektirmeksizin açıkça anlaşılması veya şikâyetin soyut ve genel nitelikte olması durumunda soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararı verilebilir; bu nedenle şikâyetin somut olgulara dayanması önem taşır.
Platformdan gelen güvenlik bildirimleri, şifre değişikliği e-postaları, bilinmeyen cihaz giriş uyarıları, hesap içeriğinin görüntüleri ve hesap adresi gibi kayıtlar delil niteliği taşıyabilir. CMK m.217 ise suçun hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebileceğini belirtir. Dava açılmadan önce delilin kaybolma ihtimali varsa HMK m.400 uyarınca delil tespiti talep edilebilir.
KVKK kapsamında yollar
Kişisel verileri işlenen kişiler, KVKK m.11 uyarınca veri sorumlusuna başvurarak verilerinin işlenip işlenmediğini öğrenme, düzeltme ve silme gibi taleplerde bulunabilir. Veri sorumlusu başvuruyu en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde sonuçlandırır (m.13). Başvurunun reddedilmesi, cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi hâllerinde Kurula şikâyet yolu açılır (m.14). Kişilik hakları ihlal edilenlerin genel hükümlere göre tazminat hakkı da saklıdır.
Veri sorumlusu, işlenen kişisel verilerin kanuni olmayan yollarla başkaları tarafından elde edilmesi hâlinde bu durumu en kısa sürede ilgilisine ve Kurula bildirmekle yükümlüdür (m.12/5). Bu nedenle, bir hizmet sağlayıcıdan kaynaklanan veri ihlali söz konusuysa, ilgili kişi hakları ve bildirim yükümlülükleri ayrıca önem kazanır.
Zamanaşımı ve süreler
Bilişim suçlarında genel dava zamanaşımı kuralı TCK m.66’dır. Maddeye göre beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlarda dava zamanaşımı sekiz yıldır; beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda ise on beş yıldır. Dava zamanaşımının belirlenmesinde suçun kanunda yer alan cezasının yukarı sınırı esas alınır. Şikâyete bağlı bir suç söz konusu olduğunda ise TCK m.73’teki altı aylık şikâyet süresi ayrıca gözetilir.
Hukuk davası bakımından TBK m.72 uyarınca tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü bir fiilden doğan tazminat istemlerinde bu uzun süre uygulanır.
Bilişim ve kişisel veri konularındaki başvuruların çoğu çevrim içi yapılır; yerel bir şube yoktur. Suç duyurusu için adliyelerdeki Cumhuriyet Başsavcılıkları, hukuk yolu için genel yetki kurallarına göre belirlenen mahkemeler görevlidir. Aydın Adliyesi, Efeler'de Köprülü-Veysi Paşa Mahallesi'ndeki Adalet Sarayı'nda hizmet verir; Nazilli ve Söke adliyeleri ile bunlara bağlı ilçe adliyeleri için ilçe–adliye tablosu Aydın'da yargı sayfasındadır.
Başkasının hesabına izinsiz girmek hangi suçu oluşturabilir?
TCK m.243/1, bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kimse için bir yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörür. Fiil nedeniyle sistemin içerdiği veriler yok olur veya değişirse üçüncü fıkra gereğince altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir. Bir hesabın bilişim sistemi sayılıp sayılmayacağı ve hangi hükmün uygulanacağı somut olaya göre belirlenir.
Hesabın şifresi değiştirilerek erişimin kapatılması ayrıca suç mudur?
TCK m.244/2, bir bilişim sistemindeki verileri bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez kılan kişi için altı aydan üç yıla kadar hapis cezası öngörür. Hesaba erişimin kapatılması bu hüküm kapsamında tartışılabilir; değerlendirme fiilin ayrıntılarına bağlıdır.
Sahte hesap açmak tek başına hangi suça girer?
Sahte hesap açma fiili, TCK’da bu adla ayrı bir suç olarak düzenlenmemiştir; fiilin içeriğine göre kişisel verilerin hukuka aykırı kaydedilmesi (TCK m.135), verilmesi, yayılması veya ele geçirilmesi (TCK m.136), hakaret, iftira veya dolandırıcılık hükümleri değerlendirilebilir. Hangi hükmün uygulanacağı sahte hesabın ne amaçla ve nasıl kullanıldığına göre belirlenir.
Dolandırıcılık nitelikli hâl olarak ne zaman gündeme gelir?
TCK m.158/1-f, dolandırıcılığın bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesini nitelikli hâl olarak sayar ve üç yıldan on yıla kadar hapis ile beşbin güne kadar adli para cezası öngörür. Ele geçirilen hesap üzerinden üçüncü kişilerden para istenmesi gibi olaylarda bu hükmün uygulanıp uygulanmayacağı dosyaya göre belirlenir.
KVKK’ya şikâyet yapılabilir mi?
KVKK m.14’e göre başvurunun reddedilmesi, cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi hâllerinde ilgili kişi Kurula şikâyette bulunabilir. Ancak m.13 uyarınca veri sorumlusuna başvuru yolu tüketilmeden şikâyet yoluna başvurulamaz. Başvuru ve şikâyet süreleri KVKK m.13 ve m.14’te düzenlenmiştir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir ve belirli bir dosya için hukuki görüş içermez.