6698 sayılı Kanun kapsamında veri sorumlusuna başvuru, Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na şikâyet, inceleme süreci ve idari para cezalarına ilişkin genel bilgi.
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, kişisel verileri işlenen kişilere belirli haklar tanır ve bu hakların kullanılması için kademeli bir başvuru düzeni öngörür. Önce veri sorumlusuna başvurulur; başvurunun reddedilmesi, cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi hâllerinde Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na şikâyet yolu açılır. Kurul, şikâyet üzerine veya resen inceleme yapar ve ihlal tespit ettiğinde veri sorumlusuna gerekli giderimin sağlanması yönünde karar verir.
Bu sayfa, bu başvuru ve şikâyet sürecini, kanunda sayılan idari para cezası türlerini ve cezalara karşı dava yolunu genel çerçevesiyle tanıtır. Metin, belirli bir başvuru hakkında değerlendirme içermez. İdari para cezalarının güncel tutarları bu sayfada yer almaz; bu tutarlar ilgili resmî kaynaklardan öğrenilmelidir.
- Veri sorumlusuna başvuru (KVKK m.13)
- Kurula şikâyet (KVKK m.14)
- Kurulun inceleme usulü (KVKK m.15)
- İdari para cezası türleri (KVKK m.18)
- İdare mahkemesinde dava yolu
- Veri Sorumluları Sicili ve tazminat hakkı
Veri sorumlusuna yazılı başvuru
İlgili kişi, KVKK m.13 uyarınca taleplerini yazılı olarak veya Kurulun belirleyeceği diğer yöntemlerle veri sorumlusuna iletir. Başvuruda talebin hangi hakka dayandığı açıkça belirtilmelidir.
Veri sorumlusunun cevabı
Veri sorumlusu talebi en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde sonuçlandırır. Talebi kabul eder veya gerekçesini açıklayarak reddeder ve cevabını yazılı veya elektronik ortamda bildirir.
Kurula şikâyet
Başvurunun reddedilmesi, cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi hâllerinde ilgili kişi, veri sorumlusunun cevabını öğrendiği tarihten itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunabilir.
Kurulun incelemesi
Kurul, şikâyet üzerine veya ihlal iddiasını öğrenmesi durumunda resen inceleme yapar. Şikâyet tarihinden itibaren altmış gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır.
Karar ve dava yolu
İhlalin varlığı anlaşılırsa Kurul, hukuka aykırılıkların giderilmesine karar verir. Kurulca verilen idari para cezalarına karşı idare mahkemelerinde dava açılabilir.
Veri sorumlusuna başvuru (m.13)
KVKK m.11, kişisel verileri işlenen kişiye geniş bir hak katalogu tanır. Bunlar arasında kişisel veri işlenip işlenmediğini öğrenme, işlenmişse bilgi talep etme, işleme amacını ve amaca uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme, verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme, eksik veya yanlış işlenmiş verilerin düzeltilmesini isteme, kanundaki şartlar çerçevesinde silinmesini veya yok edilmesini isteme, bu işlemlerin üçüncü kişilere bildirilmesini isteme, münhasıran otomatik sistemlerle analiz sonucu aleyhine bir sonuç çıkmasına itiraz etme ve kanuna aykırı işleme sebebiyle zararın giderilmesini talep etme yer alır.
Bu hakların kullanılması için ilk adım, KVKK m.13 uyarınca veri sorumlusuna başvurmaktır. İlgili kişi taleplerini yazılı olarak veya Kurulun belirleyeceği diğer yöntemlerle iletir. Veri sorumlusu başvuruda yer alan talepleri, talebin niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde sonuçlandırır. Veri sorumlusu talebi kabul eder veya gerekçesini açıklayarak reddeder ve cevabını ilgili kişiye yazılı olarak veya elektronik ortamda bildirir.
Kurula şikâyet (m.14)
KVKK m.14/1’e göre başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması veya süresinde başvuruya cevap verilmemesi hâllerinde ilgili kişi, veri sorumlusunun cevabını öğrendiği tarihten itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunabilir. Süreler kanunda açıkça belirlendiğinden, tarihlerin dikkatle izlenmesi önem taşır.
Maddenin ikinci fıkrası, m.13 uyarınca başvuru yolu tüketilmeden şikâyet yoluna başvurulamayacağını belirtir. Üçüncü fıkra ise kişilik hakları ihlal edilenlerin genel hükümlere göre tazminat hakkının saklı olduğunu düzenler. Dolayısıyla Kurula şikâyet, tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz.
Kurulun inceleme usulü (m.15)
Kurul, şikâyet üzerine veya ihlal iddiasını öğrenmesi durumunda resen, görev alanına giren konularda gerekli incelemeyi yapar. 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunun 6. maddesinde belirtilen şartları taşımayan ihbar veya şikâyetler incelemeye alınmaz. Devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeler hariç olmak üzere veri sorumlusu, Kurulun inceleme konusuyla ilgili istemiş olduğu bilgi ve belgeleri on beş gün içinde göndermek ve gerektiğinde yerinde inceleme yapılmasına imkân sağlamak zorundadır.
Şikâyet üzerine Kurul talebi inceleyerek ilgililere bir cevap verir; şikâyet tarihinden itibaren altmış gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır. İhlalin varlığının anlaşılması hâlinde Kurul, tespit ettiği hukuka aykırılıkların veri sorumlusu tarafından giderilmesine karar verir; bu karar tebliğden itibaren gecikmeksizin ve en geç otuz gün içinde yerine getirilir. İhlalin yaygın olduğunun tespit edilmesi hâlinde Kurul ilke kararı alır ve yayımlar. Telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve açıkça hukuka aykırılık olması hâlinde ise veri işlenmesinin veya verinin yurt dışına aktarılmasının durdurulmasına karar verebilir.
İdari para cezaları (m.18)
KVKK m.18/1, beş ayrı yükümlülüğün ihlali hâlinde idari para cezası verileceğini belirtir. Bunlar; m.10’daki aydınlatma yükümlülüğü, m.12’deki veri güvenliğine ilişkin yükümlülükler, m.15 uyarınca Kurul tarafından verilen kararların yerine getirilmesi, m.16’daki Veri Sorumluları Siciline kayıt ve bildirim yükümlülüğü ve 7499 sayılı Kanunla eklenen m.9/5’teki bildirim yükümlülüğüdür. Kanun her bir yükümlülük için alt ve üst sınır belirler; bu sayfada tutarlara yer verilmemektedir ve güncel tutarlar ilgili resmî kaynaklardan öğrenilmelidir.
Maddenin ikinci fıkrasına göre ilk dört yükümlülük bakımından idari para cezaları veri sorumlusu hakkında, 9. maddenin beşinci fıkrasındaki yükümlülük bakımından ise veri sorumlusu veya veri işleyen gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişileri hakkında uygulanır. Fiillerin kamu kurum ve kuruluşları bünyesinde işlenmesi hâlinde ise Kurulun yapacağı bildirim üzerine ilgili kamu görevlileri hakkında disiplin hükümlerine göre işlem yapılır.
Dava yolu
Kurulca verilen idari para cezalarına karşı idare mahkemelerinde dava açılabilir (m.18/3). Dava açma süresi ve yetkili mahkeme gibi usul konuları idari yargılama usulüne ilişkin mevzuata tabidir. Bu sayfada anılan hükümler bu usulün ayrıntılarını içermez.
Kurulun şikâyet üzerine verdiği, giderim yönündeki kararın yerine getirilmemesi ise kendi başına idari para cezası sebebidir. Bu nedenle kararın tebliğinden itibaren otuz günlük sürenin izlenmesi önem taşır.
Veri Sorumluları Sicili
KVKK m.16, Kurulun gözetiminde Başkanlık tarafından kamuya açık olarak Veri Sorumluları Sicili tutulacağını belirtir. Kişisel verileri işleyen gerçek ve tüzel kişiler, veri işlemeye başlamadan önce Siciline kaydolmak zorundadır. Ancak işlenen kişisel verinin niteliği, sayısı, veri işlemenin kanundan kaynaklanması veya üçüncü kişilere aktarılma durumu gibi Kurulca belirlenecek objektif kriterler göz önüne alınarak Kurul tarafından kayıt zorunluluğuna istisna getirilebilir.
Kayıt başvurusu; veri sorumlusunun kimlik ve adres bilgileri, kişisel verilerin işlenme amacı, veri konusu kişi grupları ve veri kategorileri, aktarılabileceği alıcı grupları, yabancı ülkelere aktarımı öngörülen veriler, alınan güvenlik tedbirleri ve verilerin işlendikleri amaç için gerekli azami süre gibi hususları içeren bildirimle yapılır. Bilgilerde meydana gelen değişiklikler derhâl Başkanlığa bildirilir. Hangi veri sorumlularının istisna kapsamında kaldığı Kurul kararlarından öğrenilmelidir.
Ceza hukuku ve tazminat yolları
Kişisel verilere ilişkin suçlar bakımından KVKK m.17/1, TCK’nın 135 ila 140. maddelerinin uygulanacağını belirtir. TCK m.135 kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesini, m.136 hukuka aykırı olarak bir başkasına verilmesini, yayılmasını veya ele geçirilmesini, m.138 ise kanunların belirlediği sürelerin geçmesine rağmen verileri sistem içinde yok etmekle yükümlü olanların yükümlülüklerini yerine getirmemesini cezalandırır. KVKK m.17/2 uyarınca m.7’ye aykırı olarak kişisel verileri silmeyen veya anonim hâle getirmeyenler TCK m.138’e göre cezalandırılır.
Ceza soruşturması, Kurula şikâyetten bağımsız yürütülebilir. Kişilik hakları ihlal edilenlerin tazminat hakkı ise KVKK m.14/3 ile saklı tutulmuştur. KVKK’nın kendisi tazminat öngörmez; tazminat için genel hükümlere göre hukuk mahkemesine başvurulur.
Bilişim ve kişisel veri konularındaki başvuruların çoğu çevrim içi yapılır; yerel bir şube yoktur. Suç duyurusu için adliyelerdeki Cumhuriyet Başsavcılıkları, hukuk yolu için genel yetki kurallarına göre belirlenen mahkemeler görevlidir. Aydın Adliyesi, Efeler'de Köprülü-Veysi Paşa Mahallesi'ndeki Adalet Sarayı'nda hizmet verir; Nazilli ve Söke adliyeleri ile bunlara bağlı ilçe adliyeleri için ilçe–adliye tablosu Aydın'da yargı sayfasındadır.
KVKK kapsamında nasıl şikâyet edilir?
Kanun, şikâyetten önce veri sorumlusuna başvuru yapılmasını şart koşar. KVKK m.14/2’ye göre m.13 uyarınca başvuru yolu tüketilmeden şikâyet yoluna başvurulamaz. Başvurunun reddedilmesi, cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi hâllerinde ilgili kişi Kurula şikâyette bulunabilir.
Şikâyet süresi ne kadardır?
KVKK m.14/1’e göre ilgili kişi, veri sorumlusunun cevabını öğrendiği tarihten itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunabilir.
Veri sorumlusu başvuruya ne kadar sürede cevap verir?
KVKK m.13/2’ye göre veri sorumlusu başvuruda yer alan talepleri, talebin niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde sonuçlandırır. Başvurunun sonuçlandırılması ilke olarak ayrıca bir bedel talep edilmeden yapılır; ancak işlemin ayrıca bir maliyeti gerektirmesi hâlinde Kurulca belirlenen tarifedeki ücret alınabilir.
Hangi fiillere idari para cezası verilir?
KVKK m.18/1’e göre aydınlatma yükümlülüğünü (m.10), veri güvenliğine ilişkin yükümlülükleri (m.12), Kurul kararlarını yerine getirme yükümlülüğünü (m.15), Veri Sorumluları Siciline kayıt ve bildirim yükümlülüğünü (m.16) ve 9. maddenin beşinci fıkrasındaki bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyenler hakkında idari para cezası verilir. Güncel ceza tutarları ilgili resmî kaynaklardan öğrenilmelidir.
Kurulun verdiği idari para cezasına karşı ne yapılabilir?
KVKK m.18/3 uyarınca Kurulca verilen idari para cezalarına karşı idare mahkemelerinde dava açılabilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir ve belirli bir dosya için hukuki görüş içermez.