Elektronik ticaret ve mesafeli sözleşmelerde tüketicinin bilgilendirilmesi, cayma hakkı, aracı hizmet sağlayıcı sorumluluğu ve uyuşmazlık çözüm yollarına ilişkin genel bilgi.
Çevrim içi alışverişte hukuki çerçeve iki ana kanuna dayanır. 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, elektronik ticaretin genel esaslarını ve bu alanda faaliyet gösteren hizmet sağlayıcılar ile aracı hizmet sağlayıcıların yükümlülüklerini düzenler. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ise mesafeli sözleşmelere, tüketicinin bilgilendirilmesine ve cayma hakkına ilişkin temel hükümleri içerir. Mesafeli sözleşme, satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, uzaktan iletişim araçlarının kullanılması suretiyle kurulan sözleşmedir.
Bu sayfa, 6502 sayılı Kanunun 48. maddesindeki mesafeli sözleşme düzenini, cayma hakkını, aracı hizmet sağlayıcıların sorumluluğunu ve uyuşmazlık çözüm yollarını genel çerçevesiyle tanıtır. 6563 sayılı Kanunun hükümleri için madde numarası ve parasal eşik belirtilmemiştir; bu bilgiler için güncel metin ve ilgili tebliğler mevzuat.gov.tr adresinden izlenmelidir. Metin, belirli bir sözleşme hakkında değerlendirme içermez.
- Mesafeli sözleşme kavramı (6502 m.48/1)
- Ön bilgilendirme yükümlülüğü ve ispat yükü
- Teslim süresi ve sözleşmenin feshi
- Cayma hakkı ve cayma süresi
- Aracı hizmet sağlayıcıların sorumluluğu
- Tüketici hakem heyeti, tüketici mahkemesi ve arabuluculuk
Ön bilgilendirme
Tüketici, mesafeli sözleşmeyi kabul etmeden önce ayrıntıları yönetmelikte belirlenen hususlarda ve siparişi onayladığı takdirde ödeme yükümlülüğü altına gireceği konusunda açık ve anlaşılır şekilde bilgilendirilir.
Sözleşmenin kurulması ve teslim
Satıcı veya sağlayıcı, siparişin kendisine ulaştığı andan itibaren taahhüt edilen süre içinde edimini yerine getirir. Mal satışlarında bu süre, kişiye özel hazırlanan mallar hariç, her hâlükârda otuz günü geçemez.
Cayma hakkının kullanılması
Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayabilir. Bildirimin bu süre içinde satıcı veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir.
Sorun çıkması hâlinde başvuru
Tüketici önce satıcıya veya aracı hizmet sağlayıcının sunduğu talep ve bildirim sistemine başvurabilir. Çözüme ulaşılamazsa uyuşmazlığın değerine göre tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine gidilir.
Tüketici mahkemesi
Tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda, kanunda sayılan istisnalar saklı kalmak üzere dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.
6563 ve 6502 sayılı Kanunların rolü
6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, elektronik ticaret faaliyetlerine ilişkin genel çerçeveyi belirler. Bu kanun, ticari elektronik iletilerin gönderilmesi, elektronik ticaret hizmet sağlayıcılarının ve aracı hizmet sağlayıcıların yükümlülükleri gibi konuları düzenler. Ticari elektronik iletilerin gönderilmesinde alıcının onayı esas alınır. Madde numaraları, idari para cezaları ve parasal eşikler ile Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi’ne kayıt yükümlülüğünün kapsamı için güncel mevzuat ve tebliğler izlenmelidir.
6502 sayılı Kanun ise tüketici ile satıcı veya sağlayıcı arasındaki ilişkiyi düzenler. Mesafeli sözleşmeler 48. maddede, finansal hizmetlere ilişkin mesafeli sözleşmeler 49. maddede düzenlenmiştir. Bu iki kanun birbirini tamamlar: 6563 elektronik ticaretin genel işleyişine ve aracı hizmet sağlayıcılara, 6502 ise tüketicinin sözleşmeden doğan haklarına odaklanır.
Mesafeli sözleşme ve ön bilgilendirme
6502 m.48/1’e göre mesafeli sözleşme, satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, mal veya hizmetlerin uzaktan pazarlanmasına yönelik olarak oluşturulmuş bir sistem çerçevesinde, taraflar arasında sözleşmenin kurulduğu ana kadar ve kurulduğu an da dâhil olmak üzere uzaktan iletişim araçlarının kullanılması suretiyle kurulan sözleşmedir. İnternet sitesi, mobil uygulama veya telefon gibi araçlarla kurulan sözleşmeler bu kapsamda değerlendirilebilir.
Tüketici, mesafeli sözleşmeyi ya da buna karşılık gelen herhangi bir teklifi kabul etmeden önce, ayrıntıları yönetmelikte belirlenen hususlarda ve siparişi onayladığı takdirde ödeme yükümlülüğü altına gireceği konusunda açık ve anlaşılır şekilde satıcı veya sağlayıcı tarafından bilgilendirilir. Kanun, tüketicinin bilgilendirildiğine ilişkin ispat yükünü satıcı veya sağlayıcıya yükler.
Teslim süresi
Satıcı veya sağlayıcı, tüketicinin siparişinin kendisine ulaştığı andan itibaren taahhüt edilen süre içinde edimini yerine getirir. 7392 sayılı Kanunla değiştirilen hükme göre tüketicinin isteği veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallara ilişkin sözleşmeler haricinde mal satışlarında bu süre her hâlükârda otuz günü geçemez. Satıcı veya sağlayıcının bu süre içinde edimini yerine getirmemesi durumunda tüketici sözleşmeyi feshedebilir.
Teslim sürecinin ayrıntıları, taşıma ve teslimat usulleri ile ilgili uygulama esasları yönetmelikle belirlenir (m.48/7). Bu nedenle somut bir sözleşmede taahhüt edilen süre ve teslim şekli, ilgili yönetmelik hükümleriyle birlikte değerlendirilir.
Cayma hakkı
Tüketici, mesafeli sözleşmeden on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin cayma hakkına sahiptir. Cayma hakkının kullanıldığına dair bildirimin bu süre içinde satıcı veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir. Satıcı veya sağlayıcı, cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlüdür.
Tüketici cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirilmezse, cayma hakkını kullanmak için on dört günlük süreyle bağlı değildir; ancak her hâlükârda bu süre cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer. Tüketici, cayma hakkı süresi içinde malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir. Cayma hakkının dışında kalan sözleşmeler ve diğer uygulama ayrıntıları yönetmelikle belirlenir.
Aracı hizmet sağlayıcıların sorumluluğu
Oluşturdukları sistem ile satıcı veya sağlayıcı adına mesafeli sözleşme kurulmasına aracılık eden aracı hizmet sağlayıcılar, 6502 m.48/5 uyarınca sistem aracılığıyla kurulan mesafeli sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülüklerin kullanım süresi boyunca tüketicilerin yönetmelikle belirlenen hususlara ilişkin talep ve bildirimlerini iletebilmelerine ve takip edebilmelerine elverişli bir sistemi kurmak ve kesintisiz olarak açık tutmakla yükümlüdür. Resmî metindeki dipnota göre bu fıkra Anayasa Mahkemesinin 12 Şubat 2026 tarihli kararıyla iptal edilmiştir; iptal kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra (30 Ocak 2027) yürürlüğe gireceği hükme bağlanmıştır.
Aynı maddenin altıncı fıkrası aracı hizmet sağlayıcının sorumlu olduğu hâlleri sayar. Bunlar arasında tüketiciye ön bilgilendirmenin yapılmasından, teyidinden ve ispatından satıcı veya sağlayıcı ile birlikte müteselsilen sorumluluk, bilgilendirmedeki eksiklikler, kayıtların tutulması ve istenmesi hâlinde ilgili makamlara ve tüketicilere verilmesi ile bedel tahsil ettiği durumlarda teslim ve cayma hakkına ilişkin yükümlülükler yer alır. Aracı hizmet sağlayıcının hangi sorumlulukları taşıdığı, bu fıkradaki bentlere göre somut olayda belirlenir.
Uyuşmazlık çözüm yolları
6502 m.68’e göre tarafların İcra ve İflas Kanunundaki hakları saklı kalmak kaydıyla, değeri belirli bir parasal sınırın altında bulunan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetlerine başvuru zorunludur. Bu değerlerin üzerindeki uyuşmazlıklar için tüketici hakem heyetlerine başvuru yapılamaz. Parasal sınırlar her takvim yılı başından itibaren yeniden değerleme oranında artırılır ve güncel tutar bu sayfada yer almaz; ilgili tebliğden öğrenilmelidir. Başvurular, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki tüketici hakem heyetine yapılabilir.
Tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemeleri görevlidir (m.73). Tüketici davaları, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabilir. Tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda, kanunda sayılan istisnalar saklı kalmak üzere, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (m.73/A).
Kişisel verilerin korunması ile ilişki
Çevrim içi satışta müşteri adı, adresi, telefon numarası ve ödeme bilgileri gibi kişisel veriler işlenir. Bu verilerin işlenmesi KVKK’ya tabidir. KVKK m.10, kişisel verilerin elde edilmesi sırasında veri sorumlusunun ilgili kişileri, veri sorumlusunun kimliği, verilerin işlenme amacı, kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği, toplama yöntemi ve hukuki sebebi ile m.11’de sayılan haklar konusunda bilgilendirmesini zorunlu kılar.
KVKK m.12 ise veri sorumlusunun kişisel verilerin hukuka aykırı olarak işlenmesini ve erişilmesini önlemek ile muhafazasını sağlamak amacıyla uygun güvenlik düzeyini temin etmeye yönelik her türlü teknik ve idari tedbiri almasını gerektirir. Bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi, KVKK m.18 kapsamında idari para cezası sebebidir.
Bilişim ve kişisel veri konularındaki başvuruların çoğu çevrim içi yapılır; yerel bir şube yoktur. Suç duyurusu için adliyelerdeki Cumhuriyet Başsavcılıkları, hukuk yolu için genel yetki kurallarına göre belirlenen mahkemeler görevlidir. Aydın Adliyesi, Efeler'de Köprülü-Veysi Paşa Mahallesi'ndeki Adalet Sarayı'nda hizmet verir; Nazilli ve Söke adliyeleri ile bunlara bağlı ilçe adliyeleri için ilçe–adliye tablosu Aydın'da yargı sayfasındadır.
Mesafeli satışta cayma süresi ne kadardır?
6502 sayılı Kanunun 48. maddesinin dördüncü fıkrasına göre tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Cayma hakkı konusunda tüketici gerektiği şekilde bilgilendirilmemişse on dört günlük süreyle bağlı değildir; ancak her hâlükârda bu süre cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer.
Cayma hakkının kapsamı dışında kalan sözleşmeler var mıdır?
6502 m.48/7 uyarınca mesafeli sözleşmelerde kapsam dışı sözleşmeler, cayma hakkına ilişkin ayrıntılar ve bilgilendirme yükümlülüğü yönetmelikle belirlenir. Hangi sözleşme türünün cayma hakkı dışında kaldığı ilgili yönetmelikten öğrenilmelidir.
Cayma bildirimi nasıl yapılır?
Kanun, cayma hakkının kullanıldığına dair bildirimin cayma süresi içinde satıcı veya sağlayıcıya yöneltilmiş olmasını yeterli sayar. Bildirim biçimine ilişkin ayrıntılar yönetmelikte düzenlenmiştir.
Pazar yeri platformu uyuşmazlıkta sorumlu olur mu?
6502 m.48/6, aracı hizmet sağlayıcıların aracılık ettikleri mesafeli sözleşmelere ilişkin olarak ön bilgilendirmenin yapılmasından, teyidinden ve ispatından satıcı veya sağlayıcı ile birlikte müteselsilen sorumlu olduğunu belirtir. Aynı fıkra bazı diğer hâllerde de aracı hizmet sağlayıcının sorumluluğunu düzenler.
Uyuşmazlık nerede çözülür?
6502 m.68 uyarınca belirli parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetlerine başvuru zorunludur. Bu sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvurulamaz; tüketici mahkemeleri görevlidir (m.73). Parasal sınırlar her yıl yeniden değerleme oranında artırıldığından güncel tutar resmî kaynaktan öğrenilmelidir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir ve belirli bir dosya için hukuki görüş içermez.