TCK m.243 ve m.244 kapsamında bilişim sistemine girme, sistemi engelleme ve verileri bozma suçlarına ilişkin kanun hükümleri ve yargılama sürecinin genel çerçevesi.
Türk Ceza Kanunu’nun Bilişim Alanında Suçlar bölümü, bilişim sistemlerine ve bu sistemlerdeki verilere yönelik fiilleri düzenler. Bu bölümün ilk iki maddesi olan 243 ve 244, bilişim sistemine hukuka aykırı olarak girme veya orada kalma, sistemin işleyişini engelleme veya bozma, sistemdeki verileri bozma, yok etme, değiştirme veya erişilmez kılma gibi fiilleri suç sayar. Bölümün devamında banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması (m.245), yasak cihaz veya programlar (m.245/A) ve tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirleri (m.246) yer alır.
Bu sayfa, TCK m.243 ve m.244’ün kapsamını, nitelikli hâlleri, soruşturma ve delil toplama sürecini genel çerçevesiyle tanıtır. Metin, belirli bir olay hakkında değerlendirme içermez. Bir erişimin hukuka aykırı sayılıp sayılmayacağı veya bir fiilin hangi fıkraya gireceği, dosyanın tamamı incelenerek belirlenir.
- Bilişim sistemine girme ve orada kalma (TCK m.243/1)
- Veri nakillerinin izlenmesi (TCK m.243/4)
- Sistemin işleyişini engelleme veya bozma (TCK m.244/1)
- Verileri bozma, yok etme, değiştirme ve erişilmez kılma (TCK m.244/2)
- Nitelikli hâller ve yasak cihaz veya programlar
- Dijital deliller ve tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri
Olayın tespiti
Erişimin ne zaman, hangi hesap veya cihaz üzerinden yapıldığı ve sistemde hangi değişikliklerin oluştuğu belirlenmeye çalışılır. Sistem kayıtları bu aşamada önem taşır.
Suç duyurusu
CMK m.158 uyarınca ihbar veya şikâyet Cumhuriyet Başsavcılığına ya da kolluk makamlarına yapılabilir. Bu suçlarda soruşturma, kanunda aksi belirtilmedikçe re’sen yürütülür.
Delil toplama
CMK m.134 uyarınca somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması hâlinde bilgisayarlarda arama, kopya çıkarma ve elkoyma yapılabilir.
Soruşturmanın sonuçlandırılması
Cumhuriyet savcısı toplanan delillere göre kamu davası açılması veya kovuşturmaya yer olmadığı yönünde karar verir.
Kovuşturma
Dava açılırsa ceza mahkemesi dijital delilleri ve bilirkişi incelemesini değerlendirerek karar verir. Karara karşı kanun yolları açıktır.
Bilişim alanında suçlar ve temel kavramlar
TCK’nın 243 ila 246. maddeleri, Bilişim Alanında Suçlar başlığı altındadır. Kanun metni, bilişim sistemini ayrıca tanımlamaz; bu nedenle kavramın kapsamı uygulamada somut olay üzerinden belirlenir. Bilgisayarlar, sunucular, ağ cihazları ve çevrim içi hesaplar bu kavram bakımından tartışma konusu olabilir. Bu hükümlerin ortak noktası, bilişim sistemlerinin ve içerdiği verilerin güvenliğinin ceza hukuku yoluyla korunmasıdır.
Bu suçlarda koruma konusu yalnızca sistemin sahibinin mülkiyeti değildir. Sistemin gizliliği, bütünlüğü ve erişilebilirliği gibi unsurlar da hükümlerin amacı bakımından önem taşır.
Hukuka aykırı girme ve orada kalma (m.243)
TCK m.243/1, bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına, hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kimseye bir yıla kadar hapis veya adli para cezası verilmesini öngörür. Madde iki ayrı fiili düzenler: sisteme hukuka aykırı olarak girmek ve girmesi hukuka uygun olsa dahi hukuka aykırı biçimde orada kalmaya devam etmek. Örneğin başlangıçta yetkili olarak girilen bir sistemde yetkinin sona ermesine rağmen kalmaya devam edilmesi ikinci fiil kapsamında tartışılabilir.
İkinci fıkra, bu fiillerin bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemler hakkında işlenmesi hâlinde cezanın yarı oranına kadar indirileceğini belirtir. Üçüncü fıkra ise bu fiil nedeniyle sistemin içerdiği verilerin yok olması veya değişmesi durumunda altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmedileceğini düzenler. Dördüncü fıkra, bilişim sistemlerinin kendi içinde veya sistemler arasında gerçekleşen veri nakillerini sisteme girmeksizin teknik araçlarla hukuka aykırı olarak izleyen kişiyi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırır.
Sistemin işleyişini engelleme ve verileri bozma (m.244)
TCK m.244/1’e göre bir bilişim sisteminin işleyişini engelleyen veya bozan kişi bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu hüküm, sisteme girilmesini şart koşmaz; sistemin çalışmasını engelleyici veya bozucu fiillerin kendisi suçu oluşturur.
Aynı maddenin ikinci fıkrası, bir bilişim sistemindeki verileri bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez kılan, sisteme veri yerleştiren, var olan verileri başka bir yere gönderen kişiyi altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırır. Üçüncü fıkra, bu fiillerin bir banka veya kredi kurumuna ya da bir kamu kurum veya kuruluşuna ait bilişim sistemi üzerinde işlenmesi hâlinde cezanın yarı oranında artırılacağını belirtir. Dördüncü fıkra ise fiillerin işlenmesi suretiyle kişinin kendisinin veya başkasının yararına haksız bir çıkar sağlamasının başka bir suç oluşturmaması hâlinde iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası öngörür.
Yasak cihaz veya programlar ve tüzel kişiler (m.245/A, m.246)
TCK m.245/A, bir cihazın, bilgisayar programının, şifrenin veya sair güvenlik kodunun; münhasıran bilişim alanındaki suçlar ile bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle işlenebilen diğer suçların işlenmesi için yapılması veya oluşturulması durumunda, bunları imal eden, ithal eden, sevk eden, nakleden, depolayan, kabul eden, satan, satışa arz eden, satın alan, başkalarına veren veya bulunduran kişi için bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası öngörür.
TCK m.246 ise bu bölümde yer alan suçların işlenmesi suretiyle yararına haksız menfaat sağlanan tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunacağını düzenler. Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri, ayrı bir değerlendirmeyi gerektirir ve ceza sorumluluğu gerçek kişiler bakımından belirlenir.
Soruşturma ve dijital delil
Bilişim suçlarında delillerin büyük bölümü dijital ortamdadır. CMK m.134, bu delillerin toplanmasına ilişkin esasları düzenler. Maddeye göre somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması hâlinde, hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı tarafından şüphelinin kullandığı bilgisayar ve bilgisayar programları ile bilgisayar kütüklerinde arama yapılmasına, bilgisayar kayıtlarından kopya çıkarılmasına ve bu kayıtların çözülerek metin hâline getirilmesine karar verilir. Cumhuriyet savcısı tarafından verilen kararlar yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur. Resmî metindeki dipnota göre CMK m.134, Anayasa Mahkemesinin 12 Şubat 2026 tarihli kararıyla iptal edilmiştir; kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra (25 Şubat 2027) yürürlüğe gireceği hükme bağlanmıştır. Bu nedenle madde metninin ve yerine getirilecek düzenlemenin güncel durumu mevzuat.gov.tr adresinden izlenmelidir.
Şifrenin çözülememesi veya işlemin uzun sürecek olması hâlinde bu araç ve gereçlere elkonulabilir. Elkoyma sırasında sistemdeki bütün verilerin yedeklemesi yapılır ve alınan yedekten bir kopya şüpheliye veya vekiline verilir. Bu yedekleme ve tutanak düzeni, deliller üzerinde sonradan değişiklik yapılıp yapılmadığının denetlenebilmesi bakımından önem taşır. CMK m.206 ise kanuna aykırı olarak elde edilen delilin reddedileceğini düzenler.
Mağdur bakımından başvuru ve zamanaşımı
Bilişim suçlarının mağduru, CMK m.158 uyarınca Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına ihbar ya da şikâyette bulunabilir. Şikâyet yazılı veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir. TCK m.243 ve m.244 hükümlerinde suçun şikâyete bağlı olduğuna dair bir ifade yer almaz; bu nedenle soruşturma re’sen yürütülebilir. Şikâyete bağlı olmayan suçlarda TCK m.73’teki altı aylık şikâyet süresi uygulanmaz.
Dava zamanaşımı bakımından TCK m.66 esas alınır. Maddeye göre beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlarda dava zamanaşımı süresi sekiz yıl, beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda onbeş yıldır. Sürenin belirlenmesinde suçun kanunda yer alan cezasının yukarı sınırı ve dosyadaki mevcut deliller itibarıyla suçun nitelikli hâlleri göz önünde bulundurulur. Mağdurun uğradığı zarara ilişkin tazminat istemleri bakımından ise TBK m.72’deki süreler geçerlidir.
Bilişim ve kişisel veri konularındaki başvuruların çoğu çevrim içi yapılır; yerel bir şube yoktur. Suç duyurusu için adliyelerdeki Cumhuriyet Başsavcılıkları, hukuk yolu için genel yetki kurallarına göre belirlenen mahkemeler görevlidir. Aydın Adliyesi, Efeler'de Köprülü-Veysi Paşa Mahallesi'ndeki Adalet Sarayı'nda hizmet verir; Nazilli ve Söke adliyeleri ile bunlara bağlı ilçe adliyeleri için ilçe–adliye tablosu Aydın'da yargı sayfasındadır.
Bilişim sistemine girme suçu hangi cezayı öngörür?
TCK m.243/1, bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kimse için bir yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörür. Fiilin bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemler hakkında işlenmesi hâlinde ceza yarı oranına kadar indirilir. Fiil nedeniyle sistemin içerdiği veriler yok olur veya değişirse altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir.
Sisteme girmeden veri akışını izlemek suç mudur?
TCK m.243/4, bir bilişim sisteminin kendi içinde veya bilişim sistemleri arasında gerçekleşen veri nakillerini, sisteme girmeksizin teknik araçlarla hukuka aykırı olarak izleyen kişi için bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörür.
Çalışanın şirket verilerini silmesi hangi hükme girebilir?
TCK m.244/2, bir bilişim sistemindeki verileri bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez kılan kişi için altı aydan üç yıla kadar hapis cezası öngörür. Fiilin bir iş ilişkisi içinde işlenmesi, iş hukukunun öngördüğü ayrı sonuçlar doğurabilir. Her olay kendi özelliklerine göre değerlendirilir.
Nitelikli hâller nelerdir?
TCK m.244/3’e göre sistemin işleyişini engelleme ve verileri bozma fiillerinin bir banka veya kredi kurumuna ya da bir kamu kurum veya kuruluşuna ait bilişim sistemi üzerinde işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır. Aynı maddenin dördüncü fıkrası, fiillerin işlenmesi suretiyle haksız çıkar sağlanması ve bunun başka bir suç oluşturmaması hâlinde ayrıca iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası öngörür.
Dijital deliller nasıl toplanır?
CMK m.134 uyarınca hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı, şüphelinin kullandığı bilgisayar ve bilgisayar programları ile bilgisayar kütüklerinde arama yapılmasına, kayıtlardan kopya çıkarılmasına karar verebilir. Elkoyma işlemi sırasında sistemdeki bütün verilerin yedeklemesi yapılır ve bir kopya şüpheliye veya vekiline verilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir ve belirli bir dosya için hukuki görüş içermez.